-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۰ بهمن ۱۱, سه‌شنبه

سرنوشت نامعلوم گفتگوهای موازی با طالبان




سرمقالۀ روزنامۀ هشت صبح
ایجاد دفتر برای طالبان در قطر و ایجاد زمینه برای گفتگو با این نیروها از سوی امریکا، از همان اول با یک نگاه مملو از شک و نارضایتی حکومت مواجه شد. دولت افغانستان، از این موضوع ناراحت بود که چرا شفافیت و هم‌گرایی میان مقامات امریکایی و دولت افغانستان در تلاش‌ها برای مذاکره با طالبان وجود ندارد و چرا مقامات افغان با آن‌که طالبان را برادر خطاب می‌کنند، ابتکار گفتگوها را در دست ندارند و امریکا به تنهایی وارد این گفتگوها شده است.
پیامدهای عملکرد امریکایی‌ها در مورد گفتگو با طالبان، در متعارف‌ترین سطح، این بود که افغانستان با ایجاد دفتری برای طالبان در قطر، موضع دیگری اتخاذ کرد و سفیرش را از قطر فراخواند تا به این وسیله اعتراضش را بیان کند و دست‌کم بتواند در حلقه گفتگوهایی که ابتکارش را امریکا در دست داشت، حضورش را به اثبات برساند. این موضوع باعث شد که با وجود شتاب‌زدگی دولت برای مصالحه با طالبان، تاهنوز مساله ایجاد دفتر برای طالبان در قطر به نتیجه‌ی ملموسی نرسد.
از سویی دیگر، گزارش‌هایی مبنی بر تلاش حکومت افغانستان برای گفتگو با طالبان در عربستان سعودی و یا ترکیه وجود دارد. حال با وجود اختلاف‌نظرها در میان مردم افغانستان در مورد گفتگو با طالبان و در حالی که نفس گفتگوها با طالبان هنوز مشروعیت لازم را به دست نیاورده است، دیده می‌شود که مجراهای گفتگو با این گروه، چنان گسترده می‌شوند که شاید به‌زودی، نه‌تنها مردم افغانستان را، بلکه کارگزاران این گفتگوها را دچار سردرگمی خواهند ساخت. دخیل ساختن عربستان سعودی در این گفتگوها، در واقع باز کردن جای پا برای پاکستان است؛ چون پاکستان نیز، آن‌گونه که پیداست، در گفتگوی امریکا با طالبان در قطر، در حاشیه قرار گرفته است.
تبعات این گفتگوهای موازی در گام نخست این خواهد بود که هماهنگی لازم را برای ایجاد نتایج موثر از این گفتگوها از بین می‌برد و امریکا از یک‌سو با دولت افغانستان و از سوی دیگر با سران مختلف طالبان به گفتگو می‌پردازد و در پایان نیز نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. پاکستان نیز در این میان در تلاش است تا نمایندگان جعلی برای طالبان بسازد و در قطر، عربستان و یا هم در ترکیه، به نفع خودش بازی کند.
دومین اثری که این نوع گفتگوهای پراکنده می‌تواند بر جای بگذارد، این است که هم امریکا و هم دولت افغانستان توانایی تشخیص رهبران واقعی طالبان را از دست می‌دهند و این امر باعث می‌شود تا هیچ یک از گفتگوها به ثمر نرسد. هردو جناح، امریکا و حکومت افغانستان، ادعای گفتگو با طالبان را دارند و هریک نیز نام نمایندگانی از طالبان را در فهرست درج کرده‌اند. امریکا به آن‌عده از طالبانی که در گوانتانامو در بند به سر می‌برند و رهایی‌شان از سوی طالبان پیش‌شرط مذاکرات است، اتکا می‌کند و حکومت افغانستان نیز فهرستی از نام‌ها را به‌عنوان نمایندگان طالبان در اختیار دارد تا روند مذاکرات را با این چهره‌ها به پیش ببرد. پاکستان نیز برای ورود به این گفتگوها، نام‌هایی را در اختیار مقامات افغان، به عنوان نمایندگان طالبان، قرار خواهد داد و یا هم برای افراد خاصی کمپاین به‌راه خواهد انداخت.
گفتگو با طالبان در عربستان سعودی، به صورت خودکار باعث نزدیکی پاکستان به افغانستان می‌شود و این امر می‌تواند نگرانی بزرگی برای امریکا باشد. امریکا، در یک تنش، در روابطش با پاکستان قرار دارد و راه‌های اکمالاتی نیروهای امریکایی از سوی پاکستان بسته شده‌ است و کاروان‌های اکمالاتی نیروهای امریکا در خاک پاکستان متوقف مانده‌اند. جنجال کشته شدن سربازان پاکستانی در مرز با افغانستان هنوز داغ است و هردو طرف ـ امریکا و پاکستان -  در تلاش‌اند تا یکدیگر را در این حمله مقصر معرفی کنند. در چنین وضعیت، نزدیکی پاکستان با افغانستان می‌تواند بر رابطه‌ی افغانستان و امریکا سایه بیافگند و در نتیجه روند گفتگو با طالبان را با سردرگمی‌های بیشتری مواجه سازد.
کاری را که دولت افغانستان می‌تواند انجام دهد، ایجاد هماهنگی در روند گفتگوها و حرکت کردن در یک مسیر واحد گفتگو با طالبان است؛ حرکتی که باید به صورت هم‌گرایانه و هماهنگ با جناح‌های درگیر مذاکرات با طالبان به پیش برود و وضعیت گنگ گفتگوهای موازی را روشن‌تر سازد. با این حال، آنچه می‌تواند موفقیت روند گفتگوها را تضمین کند، این است که پاکستان از هرنوع دخالت و سهم‌گیری در این گفتگوها به دور نگه داشته شود، چون پاکستان از سال‌های دراز به این‌سو، حسن‌نیت در رابطه به گفتگوهای طالبان و از سوی حکومت افغانستان نشان نداده است و هرنوع تلاشی را در این زمینه به ناکامی کشانده است.