------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

ه‍.ش. ۱۳۹۰ دی ۱۴, چهارشنبه

سازش های پنهان امریکا با پاکستان، کابل را چشم بین اسلام آباد گردانیده است

نویسنده: انجنیرمهرالدین مشید- کابل
گفت و گو های پنهان امریکا با طالبان بیشتر از یکسال به اين سو ادامه دارد که اکنون وارد مرحلۀ حساس و سرنوشت سازی شده است؛ گرچه امریکایي ها مدعی اند که مذاکرات شان با طالبان به دلایلی قطع گردیده است و اما رسانه های بین المللی از ادامۀ مذاکرات امریکا با طالبان و از پیشرفت مذاکرات امریکا با آنان سخن می گویند.
پس از افشای مذاکرات امریکایی ها با طالبان و به مرحلۀ حساس رسیدن آن گزارش هایی به نشر رسید که امریکا نام ملاعمر را از فهرست اف بی آی یعنی استخبارات دولت فدرال امریکا بیرون کرده است که سفیر امریکا به دنبـال این خبر گفت: ملا عمر از قبل در فهرست اف بی آی قرار نداشته و اسم آن در فهرست و زارت خارجۀ امریکا قرار دارد.
به دنبـال این انکشافات خبر گزاری رویترز در گزارشی گفت و گو های طالبان با امریکا را حساس و سرنوشت ساز تعریف کرد و از مرحلۀ دوم مذاکرات امریکا با طالبان سخن گفت.افزود که امریکا برای جلب توجه و ترغیب طالبان به مذاکرات رهایی زندانیان شان را مورد مطالعه قرار داده است. چنانچه آخرین گزارش های بین المللی از مذاکرات سید محمد اکبر آغا رهبر جیش المجاهدین با امریکا سخن زده اند که در این مذاکرات به غیر از اکبر آغا، شیرجان وزیر سابق صحت عامه و شهاب الدین سابق سفیر طالبان در سعودی نیز اکبر آغا را همراهی کرده اند. حضور داشتند.
اکبرآغا داشتن دفتر برای طالبان در قطر را مورد تأیید قرار داده و هم از رهایی 5 زندانیان مهم طالبان مانند ملا فاضل رئيس تنظیمهٔ شمـال یکی از فرماندهان طالبان متهم به کشتار هزاران تن از شیعیان٬ مولوی خیرالله خیرخواه وزیر داخلهٔ و والی سابق طالبان در هرات٬ نعیم خوستی٬ روحانی معاون امنیت ملی دوران طالبان٬ مولوی ضمیرالدین٬ ملا حکمت الله ٬ عبدالخالق وثیق٬ نورالله نوری٬ و مولوی نوری سخن به عمل آورد ظریف گواه روشنی بر نقش تعیین کنندهٔ استخبارت پاکستان در مذاکرات امریکا با طالبان است.پیش از انتقـال این ها خانواده سید طیب آغا٬ شیرمحمد ستانکزی وزیر سابق وزیر صحت طالبان٬ ملا عبیدالله و دو سهیل شاهین و شهاب الدین دلاوری دپلومات سابق طالبان به قطر منتقل شده اند . نظر به آخرین گزارش ها بیرون کردن نام ملاعمر از فهرست سیا نشانگر پیشرفت مذاکرات میان دو طرف است؛ گرچه سفیر امریکا میگوید که نام ملاعمر در فهرست اف بی آي نبود. گفت و گو های پنهان واشنگتن با طالبان به گونه یی رقابت های مخفی میان کابل و واشنگتن را برانگیخته است.
در کنار این گزارش هایی که به نشر مي رسد گفته می شود، ابتکار مذاکرات بر دست پاکستان است.سفر غیر مترقبهٔ احمد شجاع پاشا از بریتانیا به قطر و ناتمام ماندن ملاقات او با مقامات بریتانیایی همزمان به نهایی شدن تصمیم برای انتقـال رهبران طالبان به قطر گواه روشنی بر این ادعا است؛ زیرا رهبران طالبان در اسلام آباد زنده گی دارند و بدون همکاری اسلام آباد هر نوع مذاکرۀ امریکا با طالبان غیر ممکن است.طالبان برای خروج خود از پاکستان ناگزیر به داشتن گذرنامه هستند و تنها پاکستان که می تواند، پاسپورت در اختیار طالبان بگذارد و زمینۀ مذاکرات آنان را با امریکا میسر بسازد. هر زماني که سخن از توقف مذاکرات میان طالبان و امریکا به رسانه ها مي رسد .این زمانی است که پاکستان برای طالبان اجازۀ مذاکره و بیرون رفتن از پاکستان را برای طالبان نمي دهد. بنابر این تصمیم کابل نیست که بر سر روند مذاکرات طالبان با امریکا اثر گذار باشد و تنها تصمیم پاکستان است که بر روند مذاکرات تأثير سرنوشت ساز بر جا میگذارد.
اسلام آباد می خواهد با بازی دو گونه با کابل و و اشنگتن در ساختار هيأت های دو گانه کابل و واشنگتن را اغفـال کرده و اهداف خود را در روند مذاکرات برجسته تر نگاه دارد تا باشد که باز هم برگ برنده را در دست خود داشته باشد. به این ترتیب معلوم می شود که ابتکار هنوز هم در دست اسلام آباد بوده و تشنج های اخیر میان واشنگتن و اسلام آباد به ويژه بعد از بمباران پاسگاه سلامه در مومند ایجنسی، نظامیان پاکستان را برای امتیاز گیری در مسأله افغانستان از واشنگتن دست بـالاتر داده است. شاید دهن کجی ها و گردن پتی های متضاد کابل در برابر اسلام آباد از همین نقطه آب بخورد و کابل ناگزیر است تا با از دست دادن بازی در یک دست، دست دیگری را برای جلوگیری از بازنده گی فشار بدهد.
بعید نیست که شماری آگاهان در داخل و خارج کشور این رویکرد کابل را به باد انتقاد گرفته اند. در حـالي که کابل از روی نهایت ناچاری وادار به بازی پنهانی با اسلام آباد شده باشد تا باشد که گاهی با خواندن برادر و زمانی در صورت جنگ با امریکا خود را در کنار پاکستان جا زدن همه سخن های ناچارانه یی است که کابل، اسلام آباد را برای رسیدن به اهداف خود ترغیب مي دارد. شاید کابل بازنده گی در برابر واشنگتن را خطرناکتر از بازنده گی در برابر اسلام آباد پیش بینی کرده باشد.
در آخرین تحلیل شاید در این بازنده گی ها میزان آسیب پذیری از اسلام آباد را نسبت به واشنگتن کمتر ارزیابی کرده است. از این رو مشت زنی ها با واشنگتن و دست افشانی ها با اسلام آباد را ترجیح داده است؛ زیرا کابل موقعیت خود را در این روند خیلی شکننده احساس کرده و تلاش مي کند تا دست کم در بازی میان واشنگتن و اسلام آباد به کلی بازنده نشود. برای گریز از بازنده گی کامل چنگ زدن به رسن دپلوماسی نرم با پاکستان را کم آسیب پذیر تر از دپلوماسی تند و تهاجمی با آن تلقی کرده است؛ زیرا کابل دریافته است که موقعیت استراتیژیک پاکستان در کنار داشتن اسلحۀ اتومی و متصل بودن آن به بحر هند سبب شده تا واشنگتن در آخرین تحلیل اسلام آباد را بر کابل ترجیح بدهد .
پاکستان سرزمینی که تندروان اسلامی در آن دست بـالایی داشته و قدرت بیشتری برای ضربه زدن به منافع امریکا را نیز دارند. از سویی هم دست بـالا داشتن اسلام آباد در اوضاع افغانستان به ويژه در سه دهۀ اخیر و سیطره داشتن آن بر گروه هاي طالبان افغانی واشنگتن را برای معامله و مصالحه با اسلام آباد پاگریزتر گردانیده است. امریکا میداند که پاکستان گهوارۀ دهشت افگنان جهان بوده و این سرزمین جنگل خوب و مناسبی برای شاه مار هایی است که در زهر پاشی بر امریکایی ها قوی دست تر از هر کسی هستند.
شاید امریکایی ها فکر کرده بودند که در آخرین تحلیل در نبرد با تروریزم مؤفق شده و با مهار کردن گروه هاي تروریستی در پاکستان و استقرار نظام تحت حمایتش در کابل بـالاخره به اهداف استراتیژیک خود در منطقه خواهد رسید و اما امریکا در این بازی خواب های کلان نظامیان پاکستان را دست کم گرفته بود. امریکا غافل از این بود که نظامیان پاکستان برای رسیدن به اهداف استراتیژیک خود در منطقه و پیدا کردن بـالادستی ها بر هند و حل منازعۀ کشمیر رویا های بزرگی را دیده اند و برای تحقق آن از هر کاری دریغ نخواهند کرد و برای تحقق آن ده ها گروه تندرو در اختیا ر دارد . این گروه ها در سراسر پاکستان از پشاور پشتونخواه تا کویته، کراچی، لاهور و ا سلام آباد دارای مراکز فعال هستند.
استخبارات پاکستان به صراحت از نفوذ خود در افغانستان سخن می گوید. چنانچه زاهد حامد یک عضو سابق استخبارات پاکستان می گوید که آی اس آی پیش از تجاوز شوروی در افغانستان حضور داشت. وی می گوید که از لحاظ تاریخی افغانستان بخشی از پاکستان است . وی با پرس تی وی گفت:امریکا بخاطر اهداف استراتيژیک به افغانستان آمده است.پاکستان هم حق دارد برای رسیدن به اهداف استراتیژیک خود باید سرنوشت افغانستان را به دست بگیرد.
وی طالبان بد را بیت الله محسود٬ ملا فضل الله و حکیم الله و طالبان خوب را طالبان افغانستان خوانده است . پاکستان برای تمویل، تجهیز، تقویت این « طالبان خوب » از هر نوع امکاناتی بهره می گیرد . قبایل را بحیث مرکزیت مطمینی برای آموزش های نظامی آنان برگزیده است و هر زمان که خواسته باشد، از آنها برای رسیدن به اهداف خود استفاده مي کند.
امریکایی ها را که ضربه زنی تندروان اسلامی وحشت زده گردانیده است و هر آن حادثۀ یازدهم سپتمبر فروریزی برج های دوگانه در مرکز خيـالات آنها قرار دارد . بعد از ده سال جنگ با تروریزم بازنده گی را با توجه به سیاست های غیر جدی و منفعلانۀ خود در برابر اسلام آباد درک کرده اند . امریکا دریافته است که کلید حل موضوع افغانستان در دست نظامیان پاکستان است و هر زمان که خواسته باشد، به حل آن خوب پرداخته می تواند؛ زیرا مخالفان دولت افغانستان (طالبان خوب از نظر استخبارات پاکستان) مانند مومی در کف دست نظامیان پاکستان است.
بنا بر این حل مسأله افغانستان برای نظامیان پاکستان اگر یک شبه ناممکن باشد، در ظرف چند هفته ممکن و حتمی است. اگر نظامیان پاکستان بخواهند در ظرف یک ماه بر تراژیدی افغانستان چه که بر تراژیدی دردناک در منطقه و جهان پایان داده می توانند . امریکایی ها اکنون این بـالادستی پاکستان را درک کرده اند و حتا حاضر اند تا سرحد کرنش در برابر آنها تنازل نموده و از در نرمش پیش آیند.
چنانچه پاکستان با بستن راه اکمـالاتی ناتو از چند روز به اين سو ضرب شصت خود را برای امریکایی ها نشان داد. کاخ سفید را تحت فشار شدید سیاسی از سوی سایر مراکز قدرت در امریکا قرار داده است.امریکا که با بحران شدید اقتصادی و مـالی مواجه بوده و کسر بودیجۀ 15بلیارد دالر کمر مـالی اش را شکسته است و در بخش هاي گوناگون به ويژه در بخش نظامی با کاهش بودجه دچار است. با این حـال توان تحمل مصارف کنونی را از دست داده است و چه رسد به اینکه درمیزان آن افزایش به عمل آید.
از همین رو کارشناسان اقتصادی و مـالی امریکا بسته شدن راه اکمـالاتی ناتو به وسیلۀ پاکستان را یک فاجعۀ اقتصادی و خطر ساز برای آن کشور تلقی مي دارند. درحـال کنونی مصرف یک گیلن تیل از راه پاکستان تا مراکز نظامی امریکایی ها به 400 دالر و با مصارف دیگر از قبیل فساد اداری و آخاذی ها به 1200 دالر مي رسد با بسته شدن راه پاکستان و اکمـالات از راه روسیه شاید بیشتر از این شود .
از همین رو بر کاخ سفید فشار آورده اند تا به هر بهای ممکن نظامیان پاکستانی را دلجویی کند. اظهارات فرماندهان ارشد امریکا در واشنگتن و کابل حاکی از آن است. با آنکه روابط اسلام آباد با واشنگتن بعد از بمباران پاسگاه سلامه در مومند ایجنسی به پایین ترین و شکننده ترین مرحلۀ حتا غیر برگشت رسیده است؛ اما امریکایی ها تلاش برای نزدیکی با اسلام آباد را از دست نداده و پیهم سعی مي کند به دلداری اسلام آباد بپردازد . امریکا برای این کار هر آن کوشش مي کند تا از نشان دادن چراغ سبز به اسلام آباد برای ترمیم روابط شکستۀ خود دوری نمی ورزد. بدون تردید معامله و مصالحه بر سر کابل با اسلام آباد به مثابۀ سبز ترین چراغ سبز برای اسلام آباد خواهد بود که پذیرش امتیازات بیشتر برای طالبان در محراق آن قرار دارد . آنچه اکنون در رأس دپلوماسی پنهان امریکا زیر نام مذاکره با طالبان قرار دارد، به پیش کشاندن این چراغ سبز برای اسلام آباد است که در این بازی کابل قربانی قطعی به حساب رفته است.
حـال بر کابل است تا از این قربانی قطعی خود را نجات بدهد و رهایی از این قربانی زنجیره یی کار آسانی هم نیست؛ زیرا کابل با موجی از دشواری های زیاد داخلی رو به رو است که افزایش فساد اداری در نتیجۀ نبود ارادۀ سیاسی برای محو آن در کنار روگردانی و نارضایتی رو به گسترش مردم در رأس آن قرار دارد . عدم مجازات جنایتکاران و مخفی کردن خیانت های آنان به گونۀ زنجیره یی به نحوی مصونیت قانونی را برای آنان بوجود آورده است و این رویکرد جفا کارانۀ کابل در برابر مردم افغانستان نمادی از فاسدترین و ناکاراترین حکومت نایب سلطان فساد را در جهان برجا گذاشته است.پس کابل چگونه خواهد توانست، با دست کمی پاسخگویی به این مشکلات گامی فراتر در سیاست خارجی خود گذاشته و خود را از قربانی حتمی در این بازی نجات بدهد.سیاست های دست و پا بینانۀ کابل در برابر واشنگتن موضع رقابت جویانه در برابر آن را خیلی آسیب پذیر گردانیده است؛ زیرا رقابت از لحاظ سیاسی و اقتصادی فضای نسبی متوازن را خواهان است و در چنین فضا چانه زنی های دو طرف می تواند، در عرصۀ داد و ستد سیاسی به گونۀ متوازن و همآهنگ به بار و برگ بنشیند.
این در حـالی است که کابل فرسنگ ها از آن فاصله داشته و هرگز به این گیاه ضعیف این گمان نبود. از همین رو است که سازش های پنهان امریکا با اسلام آباد، کابل را بصورت ناگزیرانه چشم بین اسلام آباد گردانیده است . این در حـالی است که کابل از نیات شوم اسلام آباد نسبت خود به خوبی آگاهی دارد و و اما اکنون کار بجایی رسیده است که از میان دو گزینۀ بد و بدتر انتخاب بد را از روی ناچاری ترجیح بدهد. از همین رو این تصمیم برایش کمتر از نوشیدن جام شوگران نیست؛ زیرا پاکستان خواهان دولتی در افغانستان نیست که امریکا خواهان آن است؛ زیرا پاکستان خواهان تأسيس یک حکومت نیرومند در افغانستان نیست .
از این که پاکستان تمایل سازش با دولت ضعیف و ناتوان کرزی را ندارد، طبیعی است که تأسيس دولت نیرومند در افغانستان را بیشتر عاملی برای تشدید مشکل تاریخی میان دو کشور تلقی مي دارد. پاکستان خواهان افغانستان بدون نقش هند است. رسانه های بین المللی از تشدید تماس های استخبارات پاکستان با طالبان سخن گفته و به نقل از یک طالب نوشته اند که نظامیان پاکستان آنان را برای جنگ با دولت ترغیب مي کنند. از سویی هم بحث بر سر صلح در افغانستان علاوه بر دشواری های کابل با مخالفان سیاسی اش تنها بحث بر سر مذاکره با طالبان نیست؛ بلکه در کنار طالبان گروه هاي مسلح دیگری نیز در دولت در جنگ اند و از همه مهمتر این که مخالفان مسلح دولت حامیان منطقه یی و بین المللی دارند و هر گونه صلح با طالبان پای مذاکره با حامیان شان را در میان می کشاند.
که این موضوع روند صلح افغانستان را خیلی پیچیده گردانیده است و توانایی های طالبان را برای تصمیم گیری نهایی برای صلح زیر سوال می برد .در این شکی نیست که طالبان یک جناح نیرومند در تبانی با حامیان شان نقش نیرومندی در صلح دارند و اما در کل نمی توانند ، جای عناصر گوناگون دیگری را که در صلح دخیل اند، مشبوع نمایند؛ اما هر چه باشد تصمیم گیری های اسلام آباد بنا بر روابط تنگاتنگ استخباراتش با گروه هاي مسلح افغانستان و در اختیار داشتن رهبران آنان واقعیت های تلخی اند که پاکستان را در قضایای کنونی افغانستان دست بـالا داده و این موقعیت بر تمایل امریکا بر پاکستان و کم مهری آن بر افغانستان افزوده است . آنچه گفته شد٬ بازتابی از سایه و روشن حوادث است و اما این که در پسا پرده های دروزاه هاي بسته میان کابل و واشنگتن و کابل و پاکستان و از سویی میان واشنگتن و اسلام آباد می گذرد. رازی هفتاد دربند پوشیده است که در عقب هر کدام به قول نیوتن راز های پنهان تری وجود دارند که علم شیطان هم بر آن دست نخواهد یافت؛ زیرا در عقب آن دست شیطان برزگ یعنی امریکا است.