-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۱ مرداد ۲۴, سه‌شنبه

ملا آغا جان معتصم ازکابل تا ترکیه


از ملا آغا جان معتصم به حیث شخص مجرب درامور مالی وحسابدهی نام برده می شود. 


وحید مژده

وزارت امور خارجۀ افغانستان اعلام نمود که به خواست حکومت افغانستان، نام ملا آغا جان معتصم از لیست سیاه شورای امنیت سازمان ملل متحد خارج شده است.
ملا آغا جان معتصم که در دوران حاکمیت طالبان و پس از آن عضو شورای عالی این گروه بود، یک سال پیش در کراچی مورد سوء قصد قرار گرفت و به شدت زخمی شد. او پس از این که مدتی در کراچی زیر تداوی بود و زیر چندین عمل جراحی قرار گرفت، به افغانستان منتقل گردید و مدتی را هم برای تداوی در شفاخانۀ سردار محمد داود خان سپری کرد و سپس برای تداوی بیشتر به ترکیه فرستاده شد.
ملا آغا جان معتصم در دوران حاکمیت طالبان، ابتدا از جانب رهبر طالبان غرض بازرسی امور وزرات خانه ها گماشته شد تا تشکیلات اضافی را از میان بردارد و از تعداد معاش بگیران دولت که پرداخت معاشات شان از توان دولت خارج بود، بکاهد و سپس به حیث وزیر مالیه به کار گماشته شد. در آن زمان از وی به عنوان نزدیک ترین شخص به ملا محمد عمر رهبر طالبان نام برده می شد.
پس از سقوط امارت اسلامی طالبان، معتصم مدتی به حیث مسؤول شورای مالی طالبان به کار گماشته شد. دلیل رسمی این تقرر، تجربۀ وی در بخش مالی خوانده شد و ادعا گردید که او در زمانی که به حیث وزیر مالیه در افغانستان ایفای وظیفه می کرد، در این رابطه تجارب خوبی آموخته و نیز در آن زمان در جهت کاهش اثرات منفی تعزیرات از جانب جامعۀ جهانی بر طالبان، ابتکارات خوبی به خرج داده بود.
معتصم آغا در سال 2007 مدت کوتاهی هم به حیث مسؤول کمیتۀ سیاسی در تحریک طالبان ایفای وظیفه کرد، اما در اولین مصاحبۀ خود پس از تقررش در این پست، از خانوادۀ شاهی عربستان سعودی به نیکویی یاد نمود و گفت که اگر عربستان سعودی در جهت صلح میان طالبان و خارجی ها اقدام نماید، طالبان از آن استقبال خواهند کرد. این سخنان وی موجب تنش در روابط میان طالبان و القاعده گردید و پس از مدتی از این وظیفه کنار نهاده شد. از آن به بعد معتصم فقط عضو شورا بود و گاهی هم از جانب رهبری طالبان مأموریت های کوتاه مدت به عهدۀ وی نهاده می شد.
دلیل سوء قصد به جان معتصم، اختلاف وی با ملا محمد عمر رهبر طالبان خوانده شد، اما وی جناح تندرو در تحریک طالبان را عامل سوء قصد به جان خودش می داند. ملا آغا جان در تحریک طالبان به خصوص در سال های اخیر به داشتن نظریات سیاسی مخالف باورهای جناح قدرتمند و بسیار تندرو این تحریک یعنی «فدائیان» مشهور بود. 
آمدن او به کابل بدون اجازۀ پاکستانی ها ممکن نبود و این خود نشانۀ روشن از تغییر در سیاست های نظامیان پاکستان است. تاکنون در افغانستان باور بر این بود که شخصیت های مهم طالبان اگر تمایل به صلح داشته و بخواهند با حکومت افغانستان در تماس گردند، از جانب آی اس آی بازداشت، زندانی و حتی کشته می شوند و این یک قاعده است. اگر این نظر را قبول کنیم، پس می توان معتصم را در این رابطه یک استثنا به شمار آورد. همین استثنا می تواند سؤال های زیادی را برانگیزد.
پس از آمدن معتصم به افغانستان، طالبان در مورد وی سکوت کردند. تا زمانی که این سکوت ادامه یابد، به معنی دوام عضویت وی در شورای عالی طالبان خواهد بود که به شورای کویته مشهور است. حتی زمانی که معتصم با رسانه های خارجی مصاحبه کرد و گفت که هنوز هم عضویت شورای عالی تحریک طالبان را دارد، طالبان این ادعای وی را رد نکردند.
این نخستین بار است که نام یک عضو برحال شورای مرکزی طالبان از لیست سیاه خارج می شود و این تحول ساده ای نیست. ترکیه به معتصم پناه داده و گمان نمی رود که این کار، مانند اجازۀ خروج یافتن وی از پاکستان و آمدنش به افغانستان و اکنون حذف نام وی از لیست سیاه، بدون هماهنگی با امریکا صورت گرفته باشد. آیا امریکا در تلاش تأمین صلح در افغانستان، قصد دارد تا در آینده طالبانی که خود میانه رو می داند، در ساختار قدرت سیاسی افغانستان شرکت دهد و به معضل افغانستان به نحوی نقطۀ پایان بگذارد؟
هرچند معتصم کسی است که تندروان قصد جانش را کردند و کسی است که به تغییر قدرت از طریق انتخابات باور دارد، اما کار به همین سادگی هم نیست که بتوان با علم کردن وی به عنوان رهبر یک نیروی جدید در صف طالبان، از وی یک رهبر ساخت. مسئلۀ بیعت به عنوان یک اصل انکار ناپذیر در میان طالبان، موقعیت ملامحمد عمر را همچنان در مقام رهبر بلامنازع این تحریک حفظ کرده است.
معتصم می تواند نمایندۀ نسل جدیدی از طالبان باشد که خواهان صلح اند. هواداران این گروه در میان طالبان کم نیستند که بیشتر ناشی از تمایل آنان به نجات از فشارهای پاکستان است، اما معتصم هم به تأسی از رهبری طالبان به این باور است تا زمانی که نیروهای خارجی تاریخ دقیق خروج کامل خود از افغانستان را اعلام نکرده اند، مذاکره با دولت افغانستان ناممکن است. پس نباید خوشبینانه انتظار داشت که حذف نام وی از لیست سیاه سازمان ملل متحد، لااقل در شرایط فعلی نفعی به حال صلح به خصوص برای حکومت افغانستان و شورای عالی صلح داشته باشد.