-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۱ مهر ۲۹, شنبه

ملا آغا معتصم وانجنیرقطب الدین هلال درسعودی


جرا طالبان میانجیگری عربستان سعودی را رد می کنند؟


گزارش هائی در دست است که اخیرا تعدادی از افراد مربوط به مخالفین مسلح دولت افغانستان ظاهرا به منظور ادای فریضۀ حج به سعودی رفته اند. برای بعضی از آنان که مناسک حج را بار بار انجام داده اند این سفر به منظور ادای فریضه نیست بلکه بیشتر به دلایل سیاسی صورت می گیرد.
اخیرا ملا آغا جان معتصم به دعوت سعودی غرض ادای حج از ترکیه به سعودی رفته است. معتصم که در رمضان 2011 در نتیجۀ یک حمله در شهر کراچی مجروح شده بود، بعد از تداوی ابتدائی به کابل منتقل شده و از اینجا عازم ترکیه گردید. او اکنون در انقره زندگی می کند.
غیر از معتصم، افرادی از حزب اسلامی حکمتیار هم برای شرکت دراین مراسم یا به سعودی رفته اند و یا در حال مسافرت اند. از آن حمله یکی هم انجنیر قطب الدین هلال است.
اما نکتۀ مهم در این رابطه اینست که اخیرا گزارش های ضد و نقیضی در مورد نقش سعودی در پروسۀ صلح افغانستان شنیده می شود. سوال اینست که آیا سعودی می تواند در مذاکره میان حکومت افغانستان و گروه طالبان اصلی برهبری ملامحمد عمر نقش بازی نماید؟
برای جواب به این سوال باید به موقف طالبان در مورد کشور سعودی به عنوان یک کشور میانجی توجه کنیم. طالبان کشوری را بعنوان میانجی می پذیرند که دارای شرایط ذیل باشند:
کشور همسایه نباشد زیرا اگر مذاکرات در یک کشور همسایه صورت گیرد، همسایۀ دیگر عکس العمل منفی نشان خواهد داد. طالبان می گویند که نمی خواهند بخاطر چنین وساطت، میان همسایه ها مشکل ایجاد شود.
باید کشور میانجی یک کشور اسلامی باشد.
در افغانستان باید حضور نظامی نداشته باشد. ترکیه و امارات متحدۀ عربی کشور های اسلامی اند اما هردو در افغانستان نیروی نظامی دارند و با امریکا بصورت مشترک کار می کنند.
کشوری باشد که در طول ده سال گذشته با طالبان رویۀ منفی نداشته باشد. عربستان سعودی نماینده و سفیر طالبان، مولوی شبیر احمد را همراه با چهار پسرش بدون ارتکاب جرم به زندان انداخت که آنها تا سال 2011 در زندان حکومت سعودی بودند. همچنان معین وزارت عدلیۀ طالبان مولوی عبدالحکیم شرعی و والی سابق لوگر مولوی ضیاء الرحمن فاروقی و تعداد دیگری از افغانها را به اتهام رابطه با طالبان دستگیر و بدون محاکمه زندانی نمود که تاکنون نیز در زندان های سعودی اند. عده ای هم در خانه های شان زیر نظارت می باشند. بنابراین طالبان وساطت سعودی برای میانجیگری را در گذشته رد کردند و در آینده هم رد خواهند کرد.
هرچند امریکائی ها عربستان سعودی و ترکیه را ترجیح می دادند و بر میانجیگری این دو کشور تاکید داشتند اما طالبان این پیشنهاد را به این دلیل رد کردند که این دو کشور شرایط مورد نظر طالبان را نداشتند و کشور قطر را بخاطر شرایط لازم آن پذیرفتند.
اما این وضعیت برای سعودی نیز شرایط مساعدی نیست. هرچند قطر امیرنشین کوچکی است اما این کشور توانسته تا در تحت رهبری امیر جدیدش تا حدی در صحنۀ منطقوی و بین المللی بعنوان  یک کشور قابل توجه نقش ایفا نماید و در مواردی با عربستان سعودی به رقابت برخیزد. رژیم سعودی تحت زعامت رهبران سالخورده اش ابتکار عمل را از دست داده است.
از جانب دیگر افغانستان کشوری است که در کنار رقیب سعودی یعنی ایران قرار دارد. برای حکمرانان سعودی دور ماندن از صحنۀ افغانستان به معنای رها کردن میدان دریک منطقۀ حساس از جهان اسلام به رقیب خواهد بود و دسترسی عربستان سعودی به آسیای میانه را دشوار خواهد ساخت.
در سال 2009 زمانیکه ملا آغا جان معتصم بحیث رئیس کمسیون فرهنگی طالبان ایفای وظیفه می کرد در مصاحبه با یک مجلۀ عربی زبان گفت که طالبان به خانوادۀ شاهی سعودی احترام دارند و اگر سعودی در رابطه با صلح در افغانستان وساطت نماید، طالبان از آن استقبال خواهند کرد. این اظهارات وی موجب شد تا ملا محمدعمر رهبر طالبان، او را از این وظیفه سبکدوش نماید. سازمان استخبارات سعودی از زمان جهاد افغانستان رابطۀ بسیار نزدیک با سازمان استخبارات نظامی پاکستان دارد. این مسئله هم در تصمیم طالبان برای انتخاب قطر بعنوان کشور میانجی موثر بود.  بنابراین این شایعات که ممکن است عربستان سعودی در پروسۀ صلح افغانستان در نقش میانجی ظاهر گردد، منتفی است.
وحید مژده