-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۲ اردیبهشت ۲۹, یکشنبه

اتحاد نواز شریف با طالبان قطعی است


هند زراد خانه های عظیم ساخت شوروی را دراختیار دارد.
پاکستان نسبت به هر زمان دیگری ضعیف است و از ناحیه افغانستان سخت هراس دارد.

بعد از سقوط رژیم طالبان، هندوستان فرصت مساعدی برای برقراری رابطهء نزدیک با افغانستان یافت. دولت جدید در کابل که بعد از سال 2001 برهبری حامدکرزی شکل گرفت، رابطهء نزدیک با کشور هندوستان برقرار کرد که سرانجام به امضای قرارداد استراتژیک در سال 2011 میان دو کشور انجامید و پارلمان افغانستان هم آنرا تصویب نمود. قرارداد استراتژیک با هندوستان اولین قرارداد استراتژیک افغانستان با یک کشور دیگر بود که عملا جنبهء اجرائی یافت.
روابط اقتصادی با هندوستان:
افغانستان وهند از دیرباز خواهان توسعهء روابط اقتصادی با همدیگر اند اما اختلاف میان پاکستان و هند مانع توسعهء این روابط بوده است. راه مهم ترانزیتی افغانستان از پاکستان می گذرد و این کشور در تمام قرارداد های ترانزیتی با افغانستان، روابط تجاری از مسیر ترانزیتی خود را در رابطه با هندوستان محدود ساخته است.
اما در طول یازده سال گذشته و در شرایطی که پاکستان وضع ناگوار اقتصادی و امنیتی را تجربه می کرد، فرصت مناسبی برای هندوستان میسر شد تا با وجود ابراز حساسیت از جانب پاکستان، با افغانستان رابطهء نزدیک برقرار نماید. در طول این مدت هندوستان به افغانستان به ارزش دو ملیارد دالر کمک اقتصادی کرد و نیز تمایل خود را برای سرمایه گذاری در سکتور معادن افغانستان ابراز نمود که امضای قرارداد استخراج بزرگترین معدن آهن افغانستان یعنی معدن آهن حاجی گک دست آورد مهم آنست.
هندوستان نه تنها خواهان داشتن روابط نزدیک با افغانستان است بلکه درصدد آنست تا از مسیر افغانستان با آسیای میانه هم رابطهء تجارتی برقرار سازد. در شرایطی که پاکستان درصدد است بعنوان یک قدرت منطقوی با کشور های منطقه رابطهء ن
ازدیک تر داشته باشد، پاکستان بعنوان یک همسایهء مشکل آفرین همچنان فراراه این اهداف هند قرار دارد.
چاه بهار، گزینه ای برای دور زدن پاکستان:
دسترسی به این اهداف نیاز به داشتن یک راه ترانزیتی مطمئن را در صدر اهداف استراتژیک هند قرار داده است. در شرایطی که چین با ساختن بندر گوادر در بلوچستان پاکستان، قصد دارد تا در دهانهء یکی از مهمترین تنگه های استراتژیک جهان از نظر تامین منابع انرژی حضور داشته باشد، هند بعنوان رقیبی برای هند، قراردادی با ایران را برای توسعهء بندر چاه بهار در بلوچستان ایران به امضا رسانیده است. هندوستان می خواهد از طریق این بندر، رابطهء نزدیک با افغانستان و آسیای میانه برقرار سازد. استفاده از منابع معدنی افغانستان ایجاب می نماید تا هندوستان بر سرگزینهء چاه بهار بعنوان مسیری برای دور زدن پاکستان استفاده نماید.
اهمیت امنیت افغانستان برای هندوستان:
ناگفته پیداست که وقتی کشوری قصد سرمایه گذاری در کشور دیگری را دارد، نخستین اولویت برای وی، مصوونیت سرمایه گذاری هایش در آن کشور است. در یک کشور درگیر جنگ و ناامنی، چنین امنیتی متصور نیست. اما هندوستان بعنوان رقیب منطقوی برای کشور چین، نمی خواهد در میدان افغانستان از چین عقب بماند. از جانب دیگر امریکا هم با وجود داشتن رابطهء نزدیک با پاکستان، در میدان افغانستان از نقش هند در همه زمینه ها استقبال می نماید. این مسئله در تنش روابط میان پاکستان و امریکا تاثیر داشت.
بنابراین افغانستان جائی است که دو کشور هند وچین در آن منافع مشترک دارند و این منافع مشترک اقتصادی با تامین صلح در افغانستان متصور است تا سرمایه گذاری های آنان مصوون باشد و همین موضوع می تواند به نزدیک تر شدن روابط میان دهلی جدید و بیجنگ برسر منافع مشترک در افغانستان کمک کند.
اما در این میان پاکستان در موقف دشواری قرار می گیرد؛ درحالیکه پاکستان با چین روابط نزدیک دارد، نمی خواهد شاهد نفوذ هندوستان در افغانستان باشد اما اسلام آباد بسرعت ابزار هائی را از دست می دهد که می توانست برای ایجاد ناامنی در افغانستان و در نتیجه دور نگهداشتن هند از صحنهء افغانستان از آن سود ببرد. تلاش برای ناامن ساختن وضع به منظور محدود ساختن فعالیت های هندوستان در افغانستان مخالف منافع چین نیز خواهد بود. از جانب دیگر سرمایه گذاری هند در بندر چاه بهار روابط میان هند و ایران را نزدیک تر می سازد و همگرائی منطقوی را که ایران بدنبال آنست، تقویت می نماید و حتی نیاز افغانستان به راه ترانزیتی پاکستان را در آینده کاهش می دهد. اینجاست که پاکستان خود را در پالیسی افغانستان خویش روزبروز منزوی تر احساس می کند.
با توجه به  این شرایط، حامدکرزی در سفر به هند یک هدف مهم را دنبال می نماید؛ او که از امریکا و غرب برای کمک به نیروهای نظامی افغان سخت مایوس است، می خواهد از هندوستان خواهان تجهیزات نظامی برای اردوی افغانستان گردد. تجهیزاتی که نبود آن موجب شد تا نیروهای افغان در برابر حملات نیروهای پاکستانی در مرزهای شرقی قادربه دفاع از سرحدات کشور نباشند.
کمک نظامی به افغانستان:
قبل از سفر کرزی به هند، عده ای از مقامات نظامی افغان به هند رفتند تا مذاکرات مقدماتی در مورد کمک نظامی با افغانستان را با مقامات هندی آغاز نمایند. هندوستان دارای وسایل نظامی است که اکنون اردوی این کشور از آن استفاده نمی کند اما می تواند برای اردوی افغانستان کارآمد باشد.
از جانب دیگر هندوستان در گذشته از مشتریان اسلحهء اتحاد شوروی هم بوده است، بنابراین انجنیران نظامی هندی می توانند اردوی افغانستان را در این عرصه کمک نمایند. هندوستان از قبل برای آموزش افسران نظامی افغان در کشور خویش ابراز آماده گی کرده و تعدادی از آنان همین اکنون مشغول تحصیل در هند اند. بنابراین تقاضای کمک نظامی از هند از مسایل مهم مورد بحث در مذاکرات میان حامدکرزی و مقامات هندی خواهد بود.
حساسیت پاکستان:
پاکستان با نگرانی شاهد این جریانات است. این کشور قادر به رقابت اقتصادی با هند در افغانستان نیست و در عین حال بصورت روزافزون گزینهء ترویج خشونت و جنگ در افغانستان را نیز از دست می دهد. مخالفت پاکستان در تامین صلح در افغانستان که در جریان دفتری برای طالبان در قطر دیده شد، ناشی از همین نگرانی است.
انتخابات اخیر در پاکستان زمینه را برای تفاهم حکومت جدید با طالبان پاکستانی فراهم کرده است و این خلاف خواست هائی است که تاکنون حکومت افغانستان مطرح نموده است، از آن جمله از میان بردن مراکز طالبان در آنسوی سرحد. بنابراین امید اینکه رابطهء حکومت افغانستان با دولت جدید در پاکستان بهتر از گذشته باشد، زیاد عملی به نظر نمی رسد.
بنابراین برای امریکا که قصد خروج از افغانستان را دارد فقط دو راه باقیست؛ دوام جنگ از راه افغانی ساختن جنگ که این کار هم به معنی شکست امریکا و ناتو خواهد بود. درین حالت شاید تلفات نیروهای خارجی کاهش یابد اما مصارف این جنگ را که سالانه به ملیادر ها دالر بالغ خواهد شد، امریکا خواهد پرداخت و در افغانستان برای مردم این کشور وضع دشوار تر خواهد شد.
راه دوم مذاکرهء امریکا با مخالفین مسلح دولت افغانستان است که خواهان خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان هستند تا زمینه برای مذاکرات بین الافغانی و بمیان آمدن یک حکومت مورد قبول همه جهت ها ممکن گردد. به نظر می رسد که گزینهء دوم هنوز از دستور کار مقامات امریکائی حذف نشده و به همین دلیل نمی خواهند بگویند که خواهان داشتن پایگاه در افغانستان هستند.
راه معقول برای امریکا این خواهد بود که همزمان با آغاز مذاکرات دولت پاکستان با طالبان این کشور، راه مذاکره با طالبان افغان را باز سازد و به افغانها اجازه دهد تا مشکل این کشور را بدون مداخلات خارجی از راه مذاکره میان خود حل کنند. در این رابطه بعضی از مقامات دیپلوماتیک در کابل اشاره هائی داشته اند که گویا در مدت شش هفته و نهایت دوماه، افغانستان شاهد تحول مهمی خواهد بود که جو و فضای سیاسی فعلی را دیگرگون خواهد ساخت.
وحید «مژده»