-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۲ اردیبهشت ۲۵, چهارشنبه

تغییر در پاکستان و اثرات آن بر افغانستان



روز شنبه 11 می، انتخابات عمومی در پاکستان برگزار گردید و همانگونه که انتظار می رفت، حزب مسلم لیک برهبری نواز شریف که در پاکستان به PMLN) ) مشهور است توانست از رقبا پیشی بگیرد اما موفق به دریافت 172 کرسی از مجموع 342 کرسی پارلمان نشد اما وی خواهد توانست با جلب حمایت نماینده گان مستقل، حکومت جدید را در پاکستان بسازد.
در پارلمان ملی پاکستان 272 نماینده با رای مستقیم مردم انتخاب می شود. 60 کرسی به زنان و 10 کرسی به اقلیت های مذهبی اختصاص یافته است.
این انتخابات از چند جهت قابل توجه بود؛ نخست اینکه برای نخستین بار در تاریخ پاکستان قدرت از حکومت غیرنظامی به حکومت غیرنظامی دیگر منتقل گردید.
دوم اینکه میزان اشتراک 60 درصدی کسانی که واجد شرایط رای دهی بودند، در طول سی سال گذشته بی سابقه بود که اگر ویژه گی دیگر این انتخابات یعنی خونین بودن آنرا در نظر بگیریم، مشارکتی در این حد، نشان از اهمیت این انتخابات برای مردم پاکستان داشت. کمپاین های انتخاباتی و نیز جریان رای گیری با خشونت توام بود که جان عدهء زیادی را گرفت
در انتخابات ایالتی هم حزب مسلم لیگ «ن» توانست تا در پنجاب با بدست آوردن اکثریت، کنترول مجلس ایالتی را بعهده بگیرد و حزب مردم را بصورت کلی از این ولایت بیرون سازد.
در ایالت سند حزب مردم کماکان حضور عنعنوی خود را حفظ کرد بیشترین احتمال اینست که با تحریک متحدهء قومی مهاجر حکومت ائتلافی بسازد.
در ایالت خیبر پشتونخواه، حزب تازه به میدان آمدهء تحریک انصاف خوش درخشید و اکثریت کرسی های اسامبلهء ملی این ایالت را نیز به خود اختصاص داد. عمران خان موفق شد تا در مقابله با غلام احمد بلور از حزب عوامی ملی، وی را از رسیدن به کرسی اسامبلهء ملی محروم سازد. حزب عوامی ملی پاکستان برهبری اسفندیار ولی خان در این انتخابات شکست سختی را تحمل کرد ومی توان گفت این حزب بخاطر ائتلاف با حزب مردم در دورهء قبل بهای سنگینی پرداخت.
سایهء طالبان در این انتخابات گسترده بود. طالبان با حمله به کمپاین های انتخاباتی بعضی از احزاب از جمله تحریک متحدهء قومی مهاجر و حزب عوامی ملی و جمعیت العلمای اسلام برهبری مولانا فضل الرحمن، مانع از کمپاین های انتخاباتی آنان شدند.
این انتخابات در مقایسه با انتخابات های گذشته ویژه گی هائی داشت که می تواند سرآغاز یک تغییر عمیق در ساختار سیاسی پاکستان بشمار آید از جمله اینکه برای نخستین بار در تاریخ پاکستان، یک حکومت منتخب دورهء پنج سالهء حکومت خود را تکمیل نمود و قدرت را به حکومت منتخب بعدی تحویل داد.
مردم در این انتخابات نه به ایدئولوژی بلکه به برنامه های اقتصادی احزاب رای دادند. حزب سیاسی مذهبی پاکستان یعنی جماعت اسلامی که از احزاب قدیمی که در مقایسه با تمام احزاب سیاسی در پاکستان دارای برنامهء منظم است، تحت زعامت رهبران سالخوردهء خویش نتوانست در این انتخابات درخششی داشته باشد.
اما حزب سیاسی جدیدی در این انتخابات قدعلم کرد که وعدهء تغییر و نجات پاکستان از انحصار سیاسی دوحزب عمدهء این کشور «مردم و مسلم لیگ» را داد. تحریک انصاف برهبری عمران خان توانست در پارلمان ملی این کشور بعنوان یک نیروی قابل توجه مطرح گردد و در صوبهء خیبر پشتونخواه اکثریت کرسی های پارلمان ایالتی را به خود اختصاص دهد.
عمران خان را می توان صدای نسل جدید پاکستان دانست که از حاکمیت عنعنوی دو حزب عمدهء این کشور ناراض اند اما کسانی که بیشتر به برنامه های عملی و کمتر به شعار های دور از تحقق می اندیشیدند ترجیح دادند تا به حزب مسلم لیگ نواز شریف رای دهند، با توجه به اینکه تحریک انصاف هنوز در صحنهء سیاسی پاکستان از تجربهء لازم برخوردار نیست وشعار های عمران خان هم تاحدی به تعبیر ما افغانها «بشردوستانه» بود یعنی شباهت به شعار های آقای داکتر بشردوست داشت!
بدون تردید هر تغییری در پاکستان بعنوان یک کشور همسایه می تواند روی اوضاع در افغانستان نیز تاثیرگذار باشد. اکنون که دو قدرت تازه در صحنهء سیاسی پاکستان بعنوان احزاب طرفدار طالبان شناخته می شوند و یکی در مرکز و پنجاب و دیگری در خیبر پشتونخواه قدرت را در دست خواهند داشت، تاثیر آن بر اوضاع افغانستان قابل توجه خواهد بود.
در جریان کمپاین انتخاباتی، برنامهء سیاست خارجی احزاب رقیب جایگاه مهمی در تبلیغات آنان نداشت و مردم بیشتر توجه به برنامه هائی داشتند که به بهبود اوضاع اقتصادی در داخل کشور رابطه می گرفت؛ حل مشکلاتی  چون کمبود برق، بیکاری، ناامنی و دهشت افگنی خواست های عمده کسانی بود که به پشت صندوق های رای حاضر شدند اما نواز شریف بعد از اعلام پیروزی گفت که می خواهد با هندوستان رابطهء خوبی برقرار سازد و حتی از صدراعظم هندوستان برای شرکت در مراسم تحلیف خود نیز دعوت خواهد کرد. وی تاکید نمود که اجازه نخواهد داد تا خاک پاکستان علیه کشور دیگری مورد استفاده قرار گیرد که این مسئله می تواند خبر خوبی برای افغانستان باشد اما حکومت نواز شریف در این رابطه با محدویت هائی مواجه است.
نخست اینکه وی در جریان کمپاین انتخاباتی به مردم وعده سپرده تا مشکل خشونت در پاکستان را نه از راه جنگ بلکه از طریق مذاکره حل کند. همین مسئله موجب شد تا طالبان با او در جریان انتخابات مخالفت نکنند. مذاکره و کنار آمدن با طالبان با این خواست حکومت افغانستان در تضاد است که می خواهد تا مراکز تروریسم در آنسوی مرز از میان برداشته شود. با توجه به اینکه در حکومت صوبهء خیبر پشتونخواه نیز تحریک انصاف نقش عمده خواهد داشت و حزب دوم در این صوبه هم جمعیت العلمای برهبری مولانا فضل الرحمن است و با توجه به اینکه عمران خان قبلا جهاد در افغانستان را روا دانسته بود، بدون شک حکومت افغانستان با حکومت جدید در پاکستان مشکلات بیشتر از حکومت حزب مردم خواهد داشت.
از طرف دیگر نوازشریف تجربهء سرنگونی توسط کودتا را تجربه کرده است و این بار سعی خواهد کرد تا رابطهء بهتری با حکومت پنهان یعنی اردوی پاکستان داشته باشد. جنرال متقاعد اسلم بیک در مصاحبه با سرویس پشتوی رادیو ایران گفت که «هرچند نوازشریف از بهبود روابط با هندوستان سخن گفته است اما این حقیقت است که ما با هند در مسئلهء کشمیر و موضوع تقسیم آب مشکلات فراوان داریم.» این نکته نمایانگر محدودیت هائی است که حکومت های منتخب در پاکستان در برابر ارتش داشته اند و در آینده نیز خواهند داشت.
حکومت افغانستان در صورت مقابل شدن با این چالش ها، کار زیادی نمی تواند انجام دهد مگر اینکه از امریکا بخواهد تا بالای پاکستان فشار وارد آورد اما امریکا در شرایطی نیست که توان چنین کاری را داشته باشد. امریکا برای خروج از افغانستان سخت نیازمند راه پاکستان است و می خواهد با اوضاع جدید در پاکستان کنار بیاید.
بهترین فرصت برای افغانستان حالتی بود که پاکستان برای تامین انرژی مورد نیاز خویش به مسیر افغانستان نیاز داشت اما به نظر می رسد که با تمدید خط لولهء گاز از طریق ایران، این نیاز پاکستان نیز کاهش یافته است، بنابراین یگانه راه فشار بر پاکستان از جانب افغانستان، تامین رابطهء نزدیک تر با هندوستان است که عکس العمل های پیدا و پنهان پاکستان را در قبال خواهد داشت...
وحید «مژده»