-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۳ خرداد ۵, دوشنبه

برگردان شاهنامه‌ی فردوسی به زبان پشتو

شاهنامه‌ی فردوسی به همت دکترصالح محمد «زیری» برای نخستین بار به زبان پشتو منتشر شد.

برگردان پشتوی شاهنامه باعنوان «د فردوسی شهنامه» توسط «دکتر صالح محمد زیری»، نویسنده، شاعر و جامعه‌‏شناس افغان و وزیر پیشین کابینه‌‏ی این کشور، به نثر نوشته شده است.
این اثر برگردانی‌ست از کتاب «گزینه‌ی منثور شاهنامه» – به کوشش محبوبه کاشانی – که در سال ۱۳۸۲ در تهران به چاپ رسیده است.
دکتر زیری درباره‌‏ی نحوه‌‏ی پدید آوردن این نسخه می‌‏نویسد: «سالها پیش که می‌‏خواستم در این عرصه کاری انجام دهم، دوستانم می گفتند: «شهنامه تنها به خاطر داستانهایش مهم نیست؛ نیم اهمیت آن در بلندای شعرش نهفته است. اگر به نثر ترجمه شود، شهنامه نخواهد بود. به این ترتیب، ناخواسته قانع شده بودم و از ترجمه دست کشیدم.
چندی بعد، در یک کتابخانه چشمم به گزینه منثور شهنامه – به کوشش محبوبه کاشانی – افتاد. این کتاب در ماه نوامبر ۲۰۰۳ در تهران چاپ شده است. همان روز دست به کار شدم و توانستم ترجمه اش را در هژده ماه پایان بخشم.»
زیری در «د فردوسی شهنامه» داستان‌‏های شاهنامه را به صورتی شیوا و فصیح و با حفظ امانت‌‏داری از متن اصلی به زبان پشتو ترجمه کرده و در مورد برخی واژه‌‏های دشوار نیز برای خواننده توضیحات مختصری آورده است.
با عنایت به جمعیت قابل توجه پشتو زبانان و پیوندهای تاریخی و فرهنگی عمیق که از دیرباز میان ملت‌های ایران و افغانستان وجود داشته، جای خالی برگردان پشتوی شاهنامه همواره در ادبیات پشتو احساس می‌شده است.
علاوه‌بر این، درک سبک حماسی این اثر به‌خاطر وجود آثار غالباً عاشقانه در ادبیات پشتو برای پشتو زبانان دشواراست. تصور غالب پشتوها این است‌که شاهنامه شامل اشعاری درباره‌‏ی جنگ‌‏های فرمانروایان ایرانی است.
به گفته‌‏ی دکتر زیری، اکثر گویندگان پشتو، قادر به خواندن متون فارسی نیستند، آن‌هم در سطحی که معنا و مفهوم آفریده‌های ادبی را دریابند. البته دانستن بسیاری از واژه‌‏ها و اصطلاحات غبارگرفته‌ی هزار سال پیش برای فارسی زبانان فاقد تحصیلات ادبی، نیز آسان نیست.
وی می‌‏افزاید: «در بسیاری از محلات پشتون‌‏نشین، گفته می‌‏شود که شهنامه داستان منظوم شاهان ایران و جنگ‌‏های آنان است. با مطالعه‌ی این شاهکار ادبی، زمینه‌‏ها و وجوه اشتراک حوزه‌‏های فرهنگی در دو کشوری که امروز با مرز سیاسی از یکدیگر جدا شده‌اند، نمایان می‌‏گردند و خوانندگان خواهند دانست که شهنامه نه تنها جنگ‌نامه‌ی این یا آن کشور نیست، بلکه بخشی از سرمایه‌ی معنوی بشریت به شمار می‌‏رود.»
دکتر صالح محمد زیری که تاکنون ۱۱ اثر چاپ شده در زمینه‌‏‌های شعر، داستان، سیاست و جامعه‌شناسی دارد، در ابتدا و انتهای هر فصل داستانی از این کتاب، بخش‌‏هایی از شعر فردوسی را قرار داده تا برای خواننده‌‏ی پشتو زبان، پیوستگی ادبی و فرهنگی دو زبان بیشتر ملموس باشد.
شاهنامه بزرگ‌ترین کتاب به زبان پارسی است که تاکنون به بسیاری‌از زبان‌‏های زنده‌‏ی دنیا همچون انگلیسی، عربی، فرانسوی، ایتالیایی، روسی، آلمانی، دانمارکی، سوئدی، لهستانی، ترکی، هندی و ارمنی ترجمه شده. همچنین ۱۲ تن از نویسندگان و پژوهشگران برجسته، از جمله دکتر جلال خالقی، محمد اسلامی ندوشن، دکتر منصور رستگار، بهرام گرگین، میرجلال‌‏الدین کزازی، داستان‌‏های آن‌را در قالب نثر بازنویسی کرده‌اند.