-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۳ خرداد ۶, سه‌شنبه

خطر عوامفریبی کمتر از خطرِ تحجر نیست!

سید حسین اشراق

عوام‌فریبی شیوة شیادانه است که عده ای به جای استدلال از راهِ تحریکِ عواطف و هیجان‌های جمعی در پی جلبِ افکار عمومی نسبت به نتیجة مطلوبِ مفروضِ شان هستند؛ عوامفریبی جوسازی می کند تا تصورِ یگانگی گروه های تشنة شهرت و قدرت را بوجود آورد، تا آنجا که آنها امیدوارِ امنیت و برتری از همین گذرگاه باشند؛ از نظر آنها اگر کسی با فضای ایجاد شدة آنها مخالفت کند، از آن روحِ امنیت و قدرت محروم خواهد شد.
در عوام‌فریبی، شخص، گروهِ زیادی از توده را مخاطب قرار می دهد، با بیاناتی هیجان‌آور و غالباً با چاشنی های مقدس مآبی و جلوه های کاذبِ فرازمینی، احساسات و عواطف آنان را تحریک می‌کند و با تکیه بر همین شور، در پی جلب نظر آنهاست.
عوام فریبی را تحلیلگران نوعی سوء استفاده از اوضاعِ توسعه نیافتة جوامع تلقی می کنند، در جوامعی که نهادهای مدنی دگردیسی تاریخی خود را طی نکرده و از بسیج اجتماعی لازم برخوردار نیستند و غالباً در جریانِ تعاملاتِ پشت پردة رویدادهای سیاسی و اجتماعی نیستند خطرِ شیوه های شیادانه برای بزرگ نمایی خودی و کوچک سازی غیرخودی جدی و پر چالش است.
از مصادیق عوامفریبی در تاریخ بشری نیز می توان سخن به میان آورد؛ بلعم باعور، شیخ برصیصا و قاضی شریح از نمونه های مشهور عوامفریبی به شمار می روند که با استفادة ابزاری از آموزه های دینی در جهت گمراه سازی مردم و سوء استفاده های دنیایی شان خاطره های زشتی از خود به یادگار گذاشته اند؛ نمونه هایی از این دست در افغانستان نیز دیده می شوند، برخی در کسوتِ رهبر دینی و برخی با القابِ خود ساختة دانشمند و متفکر چنان اسیرِ جاذبة های شهرت و قدرت گردیده اند که بار دیگر خاطره های بلعم باعور ها را در اذهان زنده می کنند؛ این خطر در برابرِ دموکراتیک شدنِ مناسباتِ اجتماعی و شکل گیری خِرَد جمعی همانندِ تحجر خطرناک و چالش آفرین است؛ می باید مواجهة منطقی با آن را در سرلوحة کار قرار داد و مزایای زندگی مدرن را برای شهروندان تبیین و اشاعه نمود .
پی نوشت:
1. Demagogue