------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

در حال بارکردن…

ه‍.ش. ۱۳۹۴ آبان ۷, پنجشنبه

بخشی ازمقاله دکترملک ستیز در باره ای، اس، ای

اگر آی اس آی نبود پاکستان در میانۀ جنگ سرد فرو می‌پاشید!


یکی از برنامه هایی که برای حفاظت نظامِ سیاسی پاکستان از انقراض کارایی ویژه‌یی داشت، شکل‌گیری دست‌گاه استخباراتِ نظامی پاکستان آی اس آی The Inter-Services Intelligence بود. ابتکار و رهبری این تفکر را بریتانیایی‌ها در آغازین روزهای سال 1948 داشتند. اما به‌زودی «سیا» ایالات متحده، «موساد» اسراییل، استخبارات سعودی و «ساواک» ایران به این روند پیوستند. بریتانیایی‌ها، ایجاد نظامِ اسلامی را در پاکستان وسیله‌یی برای گسترش «بازی بزرگ» که در اواخر قرن 18 میلادی در منطقه آغاز گردیده بود، می‌دانستند. چه، هندِ تازه به استقلال رسیده، با داشتن افکار سیکولار و رهبران مدبر و ملی‌گرا، گرایشی برای ایفای این نقش در منطقه نداشت. اما در مقابل، جای‌گاه آی اس آی برای تقویت این نقش می‌توانست خیلی حیاتی محسوب گردد. از سوی دیگر، دورنمای استعماری بریتانیا در منطقه می‌توانست با تقویتِ تخصصی و تخنیکی آی اس آی توسط غرب مهیا گردد. در این روند، انگلیس‌ها نقش هم‌آهنگ‌کنندۀ جامعۀ غرب را برای حمایت از این فکر استخباراتی بازی کردند.
آغاز جنگ سرد، پس از جنگ دوم جهانی، این پیش‌بینی انگلیس‌ها را به واقعیت مبدل کرد و آی اس آی به بازی‌گرِ اصلی جنگ فکری غرب در منطقه مبدل گردید. در آغاز، آی اس آی به کشمیر و تشنجات ناشی از مرزهای هند و پاکستان پرداخت. این درگیری که به دو جنگ انجامید، دولت‌های از ازهم‌پاشیدۀ هند و پاکستان را مشغول خوکامه‌گی‌ها می‌کرد و حضور پرقدرت استعمار فکری بریتانیا را در این جغرافیا استحکام می‌بخشید. در دهۀ هشتاد، جنگِ سرد به افغانستان گسترش یافت. این جنگ ته‌داب ساختاری آی اس آی را آهنین گردانید. در سال 1980 نخستین بستۀ حمایتی هشتاد ملیون دالری دکتورین کارتر-برژنسکی به این نهاد خطرناک منطقه‌یی اهدا شد تا نخستین دسته های مجاهدین افغان را تجهیز، تربیت و تقویت نماید.

در سال 1982 آی اس آی به حمایت عربستان سعودی «صندوق حمایت از جهاد افغانستان» را تشکیل داد و 160 ملیون دالر بر آن ریخت. پسان‌ها این صندوق، صاحبِ هفتصد ملیون دالر، از کشورهای غربی و خلیج فارس گردید. تنها سی درصد هزینۀ این صندق به مجاهدین می‌رسید و بقیه پول به‌نام جهاد افغانستان، مخارج نظامی و تقویت استخبارات پاکستان می‌گردید. مخارج این «صندوق حمایت از جهاد افغانستان» مصرفِ تعمیم و ترویج اندیشه‌های «پاکستانیزه شدن» مناطقِ جدایی‌طلب بلوچستان، خیبر پشتون‌خواه و منتال می‌گردید و پاکستان را از خطر انقراض نجات می‌داد.
از سوی دیگر در آغازین سال‌های 1980 شوروی‌ها هفتاد میلیارد روبل (معادل هشتاد میلیارد دالر) را به دولت تحت حمایت خویش، کمک‌های رزمی و فکری می‌کردند. افغان‌ها به رزمنده‌گان جنگ‌های استخبارات جهانی مبدل گردیده بودند. حالا دیگر دیر شده بود، جنگ و انسان‌کشی در میان افغان‌ها از محور آی اس آی به C I A و K G B کشانیده شده بود. افغان‌ها، هم‌دیگر را می‌کشتند و پاکستان، ایالاتِ جدایی‌طلب خود را از برکت این جنگ، به‌دور دولت مرکزی فدرال، در اسلام‌آباد متحد می‌گردانید.
بخشی از مقالۀ من « پیرامون نقش آی اس آی در سیاست خارجی افغانستان»