------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

در حال بارکردن…

ه‍.ش. ۱۳۹۴ آذر ۲۴, سه‌شنبه

سرنوشت پروژه «تاپی» چه خواهد شد؟

افزون بر خط لوله گاز، برنامه انتقال برق و توزیع آب افغانستان در دستور کار است.

بنیاد قضیه این است که احداث خط لوله گاز از ترکمنستان از راه قلمرو افغانستان، از اول ماجرا، با فلسفه ظهور جنگی طالبان در پیوند بود. کمپنی های یونوکال امریکایی، بریداس ارژانتینی، و دلتا آیل عربستان سعودی، با تأمین مالی طالبان و گرفتن موافقت از امریکا وانگلیس، بزرگترین جنگ داخلی پس از «جهاد» را به راه انداختند.

احمدشاه مسعود،  وعبدالعلی مزاری  از بهر این پروژه، تاوان جان دادند.

پس از اضافه از بیست سال، این برنامه به شکل ظاهراً یک توافق منطقه یی درحال عملی شدن است. آیا عملی خواهد شد؟ به این سوال، هیچ کس پاسخی گرنتی شده ندارد. با اجرایی شدن پروژه «تاپی»، پروژه مشترک ایران- پاکستان یا از رده خارج شده و یا آن که تنش بر سر آن، ادامه خواهد یافت. موضع ایران چه خواهد بود؟ خیلی ممکن است  پالیسی هند وایران درین زمینه، مشترک باشد. این پروژه، آرامش را در ولایات غرب وجنوب کشور به وجود آورده و به جای آن، محور جنگ در شمال شرق متمرکز می شود. برخی گزارش های سری وجود دارد که عکس این قضیه را نشان میدهد.

در گذشته، پروژه تاپی، دو مخالف برجسته داشت: روسیه و ایران. کمپنی دولتی «گازپروم» روسیه درنقش سردمدار مدیریت انرژی در آسیای میانه عمل کرده و اینک برای اولین بار، ترکمنستان راه دیگری به سوی جنوب بازکرده است. آزاد شدن انرژی به غیر از مسیر روسیه، باخت اقتصادی برای روسیه است. بدین ترتیب، ذوق زده گی برای اجرایی شدن بی درد سر پروژه تاپی، هنوز زود است.
هند، امتیاز بیشتری می گیرد. حضور هند درچهارچوب این پروژه در افغانستان حتی در مسیر خط لوله و جنوب غرب افغانستان تقویت می شود. در سرحدات ایران امنیت لازم تأمین شده و پروژه راهبردی هند- ایران از مسیر «چاه بهار» با سرعت به شمال افغانستان تمدید خواهد شد وپوشش اطلاعاتی دو کشور از جنوب غرب تا شمال شرق گسترش می یابد. تعمیل مسالمت آمیز این رقابت ها به سود افغانستان است.

فایده پاکستان سه جانبه است: تضمین سرنوشت سیاسی برای طالبان، سود اقتصادی، و تسهیل راه یابی به حوزه آسیای میانه از راه افغانستان. پروژه منطقه یی بعدی، عبور انرژی برق از آسیای میانه از خاک افغانستان درعین مسیر است. اما مرحله سوم، که رقابت بر سر استفاده از آب افغانستان پدید می آید؛ چندان صلح آمیز و آسان نخواهد بود. جنگ یا توافق بعدی بر سر آب افغانستان خواهد بود. هند، نسبت به دسترسی به آب افغانستان بسیار حساس است. ساختن بند سلما امری تصادفی نیست؛ اقدامی استراتیژیک بود. ایران نیز، ضلع دیگری دربحران آب افغانستان است.
درین میان، تکلیف داعش چه گونه روشن خواهد شد؟
داعش ورژن عربی دارد نه خراسانی. با وجودی که پروسه تقویت داعش شتاب گرفته، مگر پروگرام داعش در شمال از همین حالا با شکست مواجه است. هند وایران و چین و در رأس، روسیه مخالف داعش پروری در افغانستان اند. قضیه اساساً باید در حوزه سوریه حل شود. احتمال سازش بین روسیه و امریکا در سوریه زیاد است. از روند کنونی می توان نتیجه گرفت که جنگ روسیه، ایران وهند، پس از سوریه در شبه جزیره عربستان متمرکز می شود. هلال شیعه عربستان را از نظر جغرافیایی در محاصره دارد. چانس وقوع جنگ داخلی در عربستان، بیش از هرزمان دیگر، افزایش یافته است. سست کردن طناب وهابیت در برابر زنان که اخیراً دیده شد، نوعی آماده گی با بلوای فرقه یی در عربستان است که از سوی سه کشور ایران، روسیه و هند به آن دامن زده می شود.
ازین قرار، با همه سازوبرگ تبلیغاتی داعش درافغانستان، (که پول آن را عربستان وقطر می پردازند) این پروژه پیشاپیش محکوم به انحلال است.