-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۶ اردیبهشت ۱۱, دوشنبه

دکترنجیب الله: رفیق وکیل، سند دیورند را امضاء کن.

از برگه فسبوکی آقای آریانفر
چه گونه رژیم داکتر نجیب
مرز بین المللی میان افغانستان و پاکستان (خط دیورند) را به رسمیت شناخت؟
برگرفته از سایت «افغانستان رو»



با توجه به این که در سایت «افغانستان رو» تفاوت هایی میان متن روسی و متن دری دیده می شود، ناگزیر با در نظر داشت اهمیت تاریخ موضوع آن را سر از نو ترجمه و به دسترس هم میهنان گرامی می گذاریم.

الکساندر موروزف می نویسد: «در ژنو بسته یی که در برگیرنده چهار سند (همه در باره حل و فصل مساله افغانستان) بود، به امضاء رسید. زیر این اسناد چهار نفر امضاء کردند: وکيل- وزير خارجهء افغانستان، نوراني- وزير خارجهء پاکستان، شواردنادزه- از سوی ما و وزير خارجه امريکا- جورج شولتس.
افغان ها تا واپسین دم باور داشتند که ما اسناد را امضاء نخواهیم کرد و امیدوار بودند که در آخرین لحظات منصرف خواهیم شد و سپاهیان ما [در افغانستان] خواهند ماند. وکیل تاکتیک زرنگانه یی را به کار بست [و از امضای اسناد خودداری ورزید] . در سند در باره عدم مداخله میان پاکستان و افغانستان سطری بود که در آن نوشته «مرزهای شناخته شده بین المللی میان دو کشور» آمده بود.
مرز نامنهاد دیورند در سده نزدهم از سوی انگلیسی ها هنگامی که پاکستان [(هندوستان)] هنوز مستعمره انگلیس بود، تعیین گردیده بود. افغان ها تا همین اکنون هم با این خط موافق نیستند. چون قبایل پشتون را به دو بخش تقسیم می کند - بخشی در افغانستان و بخش دیگر در پاکستان.
وکيل اعلام داشت که «نه، من امضای خود را زیر چنین سندی نمی گذارم». این در حالی بود که به امضای اسناد یک یا دو روز نمانده بود. در اين هنگام، در تاشکنت، گورباچف، شواردنادزه و نجیب الله در آستانه امضای توافقات ژنو به رایزنی نشسته بودند. از ژنو ما با نجيب تماس گرفتيم. او به وکيل زنگ زد و گفت : «رفيق وکيل، جلسهء بیروي سیاسی برگزار گردیده و فیصله صورت گرفته است. با این متن توافق نماييد.» اما وکيل به هيچ رو حاضر نمی شد.
این بود که يولي ورونتسوف- معاون اول وزارت خارجه، بی درنگ از مسکو به ژنو پرواز کرد. برای حفظ ماتقدم، در صورت خودداری وکیل از امضای اسناد، در نظر گرفته شده بود تا به جای او کشتنمد- صدر اعظم تازه نجیب توافقنامه ها را امضاء نماید. ورونتسوف هفت تا هشت ساعت با وکيل خلوت کرد و کوشید تا او را متقاعد سازد. مگر سرانجام با نوميدي بيرون شد و اعلام کرد : «خلاص! فردا کشتمند را مي آورم و وکيل را به مسکو مِي بريم.»
شب هنگام، ورونتسوف بار ديگر با وکيل دیدار کرد. اين بار وکيل با رنگ پريده بیرون آمد.
توافقنامه ها روشن است امضاء گردیده بود.
متن روسی
В Женеве был подписан пакет из четырех документов — все об афганском урегулировании. Под ним поставили подписи четыре человека: министр иностранных дел Афганистана Вакиль, министр иностранных дел Пакистана Нурани, с нашей стороны — Шеварднадзе, и со стороны США — госсекретарь Шульц.
Афганцы до конца не верили, что мы пойдем на это. Они надеялись, что в последний момент мы отыграем назад, что войска останутся.
И Вакиль, с которого я начал эти воспоминания, избрал хитрую тактику. В документе о невмешательстве между Пакистаном и Афганистаном была строка, где записаны «международно признанные границы между двумя странами». А граница, так называемая линия Дюранды, была установлена в XIX веке англичанами, когда Пакистан еще был английской колонией.
Афганцы до сих пор с этой линией не согласны, поскольку она делит пуштунские племена надвое — одна часть в Афганистане, другая в Пакистане.
Вакиль заявил: «Нет, под таким документом я своей подписи не поставлю». Притом что оставалось один или два дня до подписания. В это время в Ташкенте Горбачев, Шеварднадзе и Наджибулла совещались в преддверии заключения женевских соглашений. Из Женевы мы связались с Наджибуллой. Тот позвонил Вакилю и сказал: «Товарищ Вакиль, было совещание Политбюро, принято решение — согласиться с этой формулировкой».
Но Вакиль — ни в какую.
Тогда из Москвы срочно прилетел первый замминистра иностранных дел Юлий Воронцов. Кстати сказать, блестящий и перспективный дипломат, который мог бы быть прекрасным министром иностранных дел. К сожалению, этому воспрепятствовали, «сослав» на 8 месяцев послом в Кабул. Между тем на всякий случай Вакилю подобрали замену — если он будет артачиться, вместо него соглашения подпишет новый премьер-министр правительства Наджибуллы Кештманд.
Воронцов уединился с Вакилем и говорил с ним 7 или 8 часов. Наконец отчаялся и говорит: «Все, завтра привожу Кештманда, а Вакиля забираем в Москву».
Ночью Воронцов опять встретился с Вакилем. Вакиль ушел со встречи бледный как бумага.
Соглашения, разумеется, были подписаны.

یادداشت: روزی با دوست عزیزم آقای شایان درباره توافقات ژنو صحبت می کردیم. گفت که در آغاز نجیب با فرمول بندی «مرزهای شناخته شده بین المللی میان دو کشور» مخالف بود و به وکیل هدایت داده بود تا هر طور که شده این جمله را از متن توافقات بکشد. صرف در آن صورت می تواند اسناد توافقات را امضاء کند. وکیل هم بنا به هدایت نجیب در ژنو بر حذف آن از متن توافقات پافشاری داشت. همین بود که موضوع به درازا کشید. اما چون روس ها با امریکایی ها در زمینه به توافق رسیده بودند، مساله از پیش حل شده بود. روس ها نیک می دانستند که تا افغانستان از ادعای ارضی بر پاکستان دست نکشد، محال است پاکستان دست از سر افغانستان بردارد، از این رو، نمی خواستند بهانه یی برای پاکستانی ها بگذارند. این بود که در زمینه گذاشتن مهر صحه بر «مرزهای بین المللی دو کشور» از سوی افغانستان تاکید داشتند.
سر انجام، شخص گرباچف در آستانه امضای اسناد ژنو، نجیب را به تاشکنت فرا خواند و همزمان فشار بر وکیل را در ژنو افزایش دادند. این بود که نجیب ناگزیر گردید تیلفونی به وکیل هدایت بدهد تا وی متن توافقات را همان گونه که در پیش نویس تدوین یافته بود و نهایی شده بود، امضاء نماید.
روشن است وارنتسف در ژنو به وکیل روشن ساخته بود که سرپیچی از فیصله های دفتر سیاسی پیامدهای ناگواری برای وی خواهد داشت که کمترین آن کنار گذاشتن از کرسی وزارت خارجه و اخراج از حزب خواهد بود.
روشن بود نجیب هم نمی توانست از گفته های گرباچف سرپیچی نماید چون در صورت قطع کمک های شوروی کارش تمام بود.
به هر رو، رژیم داکتر نجیب ناگزیر این گونه بر مرزهای بین المللی با پاکستان در یک سند بین المللی صحه گذاشت.