-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۶ شهریور ۳۰, پنجشنبه

پشتو و فارسی

زبان پشتو افزون برآن که از نظر تاریخی کمتر به لایه های «دربار» راه یافته، هماره مستعمرۀ نا دلبخواه وگاه خوش به رضای زبان اردو، انگلیسی وفارسی بوده است. من در هفته های اخیر در جریان یک رشته پویش ها درمنابع مختلف متوجه شدم که ظرف 87 سال اخیر یعنی از زمان فراز آیی موج جدید سیاسی، به خصوص از سال شصت خورشیدی به این سو، کتاب های زیادی به زبان پشتو تألیف شده اند. مشکل زبان پشتو، وفاداری خواننده گان پشتون است. شبکه های اجتماعی و اقتصاد بازار نیز سبب می شود که خواننده گان آثار پشتو از همین اندازه فراتر نرود.
 سوال این نیست که چرا این زبان در برابر فارسی احساس حاشیه نشینی می کند، پرسش این است که چرا زبان پشتو را به عمد همانند یک شمشیر برای خط و نشان کشی بی فایده به کار می برند. عوامل حاشیه نشینی برخی زبان ها در برابر پارسی قدمت هزار ساله دارند و هرچند بیشترینه به گردش قدرت درپیوند اند، گسترۀ معنوی و تصویری فارسی نیز از نوع دیگر است و اصلن نباید دنبال برابرگزاری رفت. جالب این است که پشتو مانند فارسی ظرفیت تکثر ترکیبی و هم سانی با هر نوع شرایط را دارد و در هر شرایطی قدرت بازپروری و تکثر خود را نشان می دهد. به تمام واژه های جدید پشتو به خوبی دقت کنید که خیلی ظریفانه به عنوان جایگزین هموندان پارسی خویش گزینش شده اند که هم آهنگ عالی دارند و هم چهارچوب آن بهینه است. مورد جالبی را که من به شخصه می بینم، یافتن معادل های مناسب فرآورده های فرهنگستان زبان پارسی ایران برای پشتو زیاد پرفشار نیست. دلیلش چیست؟
 تنها مقاومت و سرسختی صاحبان این زبان نیست که همیشه عادت رام ناشده به مهندسی شرایط سخت، قدرت نمایی و موج افزایی دارند. اعتقاد به قدرت نیز تأثیر محوری دارد! چنین اعتقادی در میان فارسی ها وجود ندارد؛ درعوض، زبان فارسی ضمن آن که زبان امرا و حکماء بوده، به احوال درون آدمی و خلوت نسل رو به باروری سروکار دارد و هر چند تابع شرایط سیاسی است، قدرت پیوند دهنده گی شگفت انگیزی از خود عیان می سازد و به قوه لطف و نرمش، تاریخ و حتی هویت ها را هنرمندانه دستکاری می کند. مفاد این نکات این است که زبان ها مثل آدم ها متفاوت، اما نیازمند به یکدیگر ومکمل زیبایی های همدیگر اند. به شرطی که جامه ناساز سیاسی در بر نکند.