-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۶ آبان ۴, پنجشنبه

افسانه اتحاد ایران و روسیه در افغانستان


منبع: نشریه انگلیسی زبان دپلومات
 افغانستان برای ایران و روسیه در واقع میدان رقابت جیوپلتیک است تا زمینه همکاری.



همان گونه که روسیه و ایران روابط خود با طالبان را در ماه های اخیر تقویت کرده اند، بسیاری از تحلیل گران بدین باور اند که افغانستان درتئاتر بعدی مسکو- تهران سرانجام به سرنوشت سوریه دچار خواهد شد. هرچند روسیه و ایران اهداف مشترکی را در افغانستان دنبال می کنند، استدلال های زیادی دررابطه با گسترش ظرفیت های همکاری میان محور روسیه، ایران و طالبان وجود دارد. بررسی دقیق تر اوضاع در بستر افغانستان مشعر است که احتمال دارد افغانستان به یک حوزه رقابت جئوپلتیکی میان مسکو و تهران مبدل گردد. 
نخستین زمینه اختلاف نظر بین روسیه و ایران نحوه رابطه با دولت کابل است. با آن که هردو کشورخواستار حضور نماینده گان طالبان درمذاکرات دپلوماتیک اند، سیاستگران کرملین درین باره در مقایسه با همتایان ایرانی شان با احتیاط عملی می کند تا در نتیجه همکاری آن ها با طالبان، روابط بین مسکو و حکومت دکترغنی مخدوش نشود. روسیه به هدف حفظ علایق حسنه با کابل در ۱۵۰ پروژه بزرگ اقتصادی در افغانستان سرمایه گزاری کرده است.

مرکز فرهنگی روسیه ( شابق موسوم به خانه علم وفرهنگ شوروی) درکابل گشایش یافته و ورسیه درتقویت فن آوری نیروی هوایی افغانستان کمک کرده است. درنتیجه این پروزه ها اعتماد میان روسیه و دولت دکترغنی تقویت شده واعتبار تلاش های روسیه برای میزبانی مذاکرات صلح بین افغانستان وطالبان در خاک روسیه را افزایش داده است.

این اقدامات ملایم روسیه با روابط پرتنش میان ایران و کابل درتضاد است. تنش بین ایران و دولت دکترغنی زمانی به وجود آمد که در ماه نوامبر سال ۲۰۱۶ اتهاماتی مطرح شد که ایران رهبران طالبان را پناه داده و ستیزه گری های فرقه ای در افغانستان دامن می زند.  همچنان در ماه جون سال ۲۰۱۷ روابط دو طرف زمانی به وخامت گرایید که حسن روحانی از پروژه های مدیریت آب در افغانستان انتقاد کرد. 
همان طور که عربستان سعودی از طالبان فاصله گرفته و با دولت غنی نزدیک تر شده است،  روسیه نیز می تواند از ایران فاصله گرفته و در زمینه یافتن یک راه حل امنیتی افغانستان با ریاض همراه شود. مانع دیگر درهمکاری دراز مدت روسیه و ایران در افغانستان، حمایت نظامی و دپلوماتیک روسیه از طالبان است. روسیه بر مخالفت میان طالبان و داعش تاکید دارد و بر موثریت طالبان به عنوان شریک روسیه در کاهش قاچاق مواد مخدر حساب می کند.
علاوه برین که حمایت روسیه از حضور طالبان در مذاکرات سیاسی، با مسایل امنیت ملی روسیه همسویی دارد، بین طالبان و روسیه در مورد آینده سیاسی افغانستان اختلافاتی وجود دارد. 
سیاستگران روسیه با این ارزیابی طالبان که با خروج امریکا در افغانستان صلح برقرار خواهد شد، اشتراک نظر ندارند. از جمله الکسی پشکوف عضو دومای روسیه به طور مکرر بیانیه های ضد امریکایی ایراد می کند. همچنان روسیه از پی آمد های منفی سرسختی وجاه طلبی های طالبان واهمه دارد.  الکساندر لوکین، کارشناس نام آور امور خارجی روسیه در دانشکده اقتصاد مدعی شد که حمایت روسیه از طالبان برای سرنگونی حکومت کابل منافع روسیه را تامین نمی کند. زیرا این مساله روابط تاجکستان و ازبکستان با روسیه را به طور جبران ناپذیری آسیب می رساند. ازین رو روسیه در همکاری امنیتی با طالبان از روی احتیاط عمل می کند.
درین میان ایران برخلاف روسیه هوادار بازپس گیری کابل به وسیله طالبان است و سیاسیون ایران از موافقت روسیه با حضور نظامی امریکا درافغانستان راضی نیستند. ایران از سال ۲۰۰۲ به صورت پیوسته با گروه های شورشی سنی به هدف «آزاد کردن» افغانستان از چنگ امریکا همکاری داشته است.
 از سال 2002، ارتش ایران پیوسته با گروه های شورشی سنی که هدف آن ها "آزاد کردن" افغانستان از نیروهای ایالات متحده است با توجیه این که حضور نیروهای بزرگ امریکا در مرزهای آن کشور تهدیدی علیه امنیت ملی ایران است، در سه ولایت غربی افغانستان با طالبان همکاری های گسترده ای انجام داده است. اختلاف نظر دیگر روسیه و ایران در افغانستان این است که سپاه پاسداران ایران از سال ۲۰۱۵ طالبان را در مناطق مرزی آموزش داده و مسلح می کند. تمایل ایران به هدف ایجاد حوزه نفوذ در غرب افغانستان با رویکرد نظامی، نه دپلوماتیک توام است و این روش با نظر روسیه که خواستار حل سریع بحران افغانستان است، مباینت دارد.
هرچند روسیه و ایران روابط با ادامه همکاری با طالبان، خواهان کاهش نفوذ آمریکا در افغانستان اند، در رابطه به نحوه تعامل با کابل و سرعت انتقال از حالت نظامی به حل سیاسی بحران، اختلاف دارند و این مساله بر همکاری دراز مدت دو کشور اثر گذار است. اگر اختلاف روسیه و ایران در آینده نزدیک در همین زمینه حل وفصل نشود، طی ماه های اخیر احتمالن همکاری مسکو و تهران در سوریه، درافغانستان به یک رقابت جیوپلتیکی تغییر شکل خواهد یافت.