-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۷ دی ۴, سه‌شنبه

کارشناس ایرانی: خروج از افغانستان، رُخ نخواهد داد

دکتر عبدالمحمد طاهری، کارشناس مسایل افغانستان



دپلوماسی ایرانی:  اساسا مسئله خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان رخ نخواهد داد؛ حداقل در کوتاه مدت نمی توان خروج نیروهای آمریکایی را از خاک افغانستان متصور بود، چرا که ایالات متحده آمریکا و ناتو در طول  ۱۷ سال گذشته پایگاه‌های متعدد هوایی و زمینی بسیار بزرگی را در خاک افغانستان شکل داده اند.

 از طرف دیگر افغانستان محل بسیار خوبی برای رصد و کنترل جمهوری اسلامی ایران از یک سو، روسیه و منطقه قفقاز از سوی دیگر و همچنین چین و هند خواهد بود. این موقعیت استراتژیک افغانستان فرصتی است که نه تنها هیئت حاکمه آمریکا آن را نا دیده نخواهد گرفت که حتی دونالد ترامپ نیز، علی‌رغم مواضع اخیرش نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد. پس خروجی برای نیروهای آمریکایی از افغانستان وجود ندارد؛ اگر هم خروجی صورت گیرد بعد از به نتیجه رسیدن پروسه صلح با طالبان خواهد بود.

از طرف دیگر اکنون علاوه بر قدرت گیری طالبان، مسئله ظهور داعش در افغانستان هم  مطرح است. از این رو بسیاری از ژنرال های کار کشته و خسته از جنگ افغانستان معتقدند که با ظهور داعش در افغانستان تازه سر آغاز فصلی جدید در مبارزه با گروه‌های مسلح تروریستی در این کشور شروع شده است. با این وصف نمی توان انتظار داشت که مواضع ترامپ، حداقل در مورد افغانستان محقق شود. اگرچه در مورد سوریه نیز اما و اگرهای جدی وجود دارد، اما به هر حال اقتضائات پرونده افغانستان با سوریه بسیار متفاوت است.
اگر بر فرض محال هم نیمی از نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج شوند، توازن بازیگران در جنوب و غرب آسیا به هم می‌خورد. به هر حال باید بپذیریم که طالبان اگرچه در ظاهر یک گروه شبه نظامی است، اما در باطن طالبان یک پدیده چند لایه ای است که می توان در آن از یک سو نقش آفرینی پاکستان از حیث نظامی، امنیتی و اطلاعاتی را مشاهده کرد و در طرف دیگر پشتیبانی های مالی و ایدئولوژیک عربستان سعودی و امارات متحده عربی را هم دید. مضافا این که با خروج نیمی از نیروهای آمریکایی تمام توافقات اخیر میان واشنگتن، دهلی‌نو و کابل در مقابل اقدامات پاکستان نیز تحت الشعاع قرار خواهد گرفت. با این وضع یقیناً باید در خروج نیروهای آمریکایی تردید داشت. چون این اقدام مساوی با بر هم خوردن توازن خواهد بود. 


پس تمام رشته های آقای زلمای خلیل زاد هم پنبه خواهد شد؟ 

خیر. نمی‌توان با قطعیت گفت که ماموریت آقای خلیل زاد، نماینده ترامپ در امور افغانستان با شکست کامل روبرو خواهد شد. هر چند که تا به اکنون آقای خلیل زاد از دل چند دور مذاکره با طالبان چیز زیادی هم به دست نیاورده است. البته من پیشتر هم عنوان داشتم که این مسئله صلح با طالبان یک پروسه بسیار پیچیده، زمان‌بر و در عین حال بسیار سخت است که نیازمند به کوشش و هوش دیپلماتیک و سیاسی دارد. آقای خلیل زاد هم با کارنامه خود نشان داده است که در این پرونده جدی است. اما مسئله اینجاست که خود پروسه صلح با طالبان یک پروسه بسیار بسیار سنگین است. لذا افق روشن کوتاه مدتی را نمی توان برای ماموریت آقای خلیل زاد پیدا کرد. 
مضافا اگر مطابق گفته ترامپ نیمی هم از نیروهای آمریکا از افغانستان خارج شوند، احتمال قدرت گرفتن طالبان وجود دارد. در این صورت این گروه نظامی کمتر تن به مذاکره سیاسی می دهد و سعی خواهد کرد در عرصه میدانی قدرت خود را افزایش دهد. اما این بدان معنا نیست که حتماً تمام ماموریت آقای خلیل زاد تحت الشعاع مواضع آقای ترامپ قرار خواهد گرفت.