-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۸ آبان ۱۴, سه‌شنبه

فیلم پانی پت براساس سند «خیانت» سیک ها ساخته شده


دلهره یا شادمانی افغان ها از نمایش فیلم پانی پت از بهر چیست؟



فیلم هندی پانی پت، نه تنها برای سیک های هند، بلکه برای مردم افغانستان از نظر تاریخی، جنبه حیثیتی دارد. این نخستین بار است که یک فلم هندی قبل از نمایش، برای ناظران اهل افغانستان در شبکه اجتماعی جاذبه آفریده و انتظار داغ پدید آورده است. آشوتوس گوارگر، کارگردان فیلم های مشهور تاریخی، خود از اهالی مهاراته های هند است. او دراصل، از بلند پروازی های تحریک آمیز اکثراً منفی سیک های هند دلخور است.

رگه های حساس وقایع در نبرد پانی پت، در سال 1761، هم در هندوستان، پاکستان و افغانستان تا کنون مخفی مانده است. به همین سبب، احمد شاه ابدالی، در میان مردم هند، مظهر تجاوز و غارت، و در افغانستان، حداقل درتواریخ رسمی و تباری، قهرمان معارک ماندگار و شاخ غیرت و شمشیر زنی به حساب می آید.

به نظر می رسد که هردوی این دیدگاه، نیمه درست و نیمه نادرست است.

مسوولیت اصلی فاجعه پانی پت در تاریخ به دوش انگلیس و سیک های پنجاب است. آن چه کبریت جنگ پانی پت را شعله زد، پیمان شکنی سیک ها در رعایت مفاد پیمان متقابله بود. احمد شاه علاقه چندانی به غارت یا تسخیر پایدار قلمرو مهاراته ها به شمول دهلی نداشت. او حوزه محروسه خود را از مشهد تا کشمیر و پنجاب تعریف کرده بود؛ همان گستره ای که بعد از کشته شدن نادرشاه افشار، وی خودش را میراث گیر آن قلمرو ها می دانست. احمد شاه، مردی نظام ساز و بنیاد گذار یک مرکزیت تعریف شده و استراتیژیک نبود؛ اما قصد داشت بعد از سروسامان دهی حوزۀ درآمد زای هند، قلمرو محروسه نادرشاه در ایران زمین را به طور کامل تحت سیطره در آورد. این مساله ای بود که هوا و هوس کمپانی هند شرقی را که تازه در سواحل بنگال درحال استقرار بود، برای همیشه از بین می برد.

ایران و بنادر راهبردی آن نباید به دست درانی می افتاد. انگلیس که از روی دقت و عملیات اپراتیفی عمل می کرد، دست به کار شد تا با شمشیرسیک ها، کمر پلان های احمد شاه را به دو نیم کند؛ تا در مرحله بعدی،  زمینه برای شکسته شدن ستون فقرات مقاومت ملی مهاراته ها به عنوان قدرت ملی هندی ها فراهم آید.

وقتی لشکراحمد شاه از مسیرقندهار به سوی هرات طی طریق می کرد، سیک ها نقض پیمان کرده و حملات سنگین و بی رویه ای را علیه حاکم انتصابی احمد شاه ابدالی در سرزمین پنجاب آغاز کردند که تلفات سنگینی به بار آورد.


 احمد شاه این مورد را پیش بینی نکرده بود. اساساً وعده شکنی فاحش سیک را درمحاسبه نگرفته بود.

تیمورشاه فرزند ارشد و حاکم پنجاب همرکاب عمویش- شاه جهان خان- سراسیمه به سوی پشاور گریختانده شدند. این خبر، خشم احمد شاه را شعله ور کرد. او مردی روحانی مشرب بود و نظام مالیاتی را به طریق عادلانه برقرار می کرد و اندرین ره، اکثراً با گذاره بود از زیاده روی ها درمیدان جنگ و پس از جنگ اجتناب می ورزید. اما این بار، جنگی از نوعی دیگر رقم خورد. وی سرزمین پنجاب را عبور و در نزدیکی های دهلی در میدان پانی پت با لشکرهای طویل تازه از راه رسیدۀ مهاراته ها مقابل گشت.

سیک ها به تحریک انگلیس ها، قبل از آن که موافقت نامه رسمی با احمد شاه ابدالی را مطرود و زیر پا کنند، با فریبکاری، رهبران مهاراته را از سراسر هند به دهلی فراخوانده و به آن ها وعده داده بودند که 60 هزار سیک همراه با یک صد هزار رزمنده و خدمه اردوی مهاراته، کار احمد شاه را یک طرفه خواهد کرد. وقتی لشکراحمد شاه پنجاب را مسخر شد، قاصدان پیشاپیش پیام آورده بودند که جبهه اصلی در پانی پت گسترده شده است.

وقتی احمد شاه به رزم مهاراته ها به پانی پت کشید، سیک ها به فرمان انگلیس ها، پشت مهاراته ها را خالی کرده و از اشتراک در جنگ درکنار مهاراته ها احتراز جسبتند ورهبران مهاراته را ناگهان در دام یک جنگ از قبل نقشه شده با یک دشمن بسیار مجرب و صاحب سازوبرگ نظامی ( احمد شاه) رها کردند که شرح تراژدی آن در کتب تاریخ هند و افغانستان آمده است.

درسناریوی اول، آشوتوس گوارگر، محقق مهاراته، نام اصلی فلم پانی پت را از آن رو « پانی پت، آن خیانت بزرگ» گذاشت که قصد داشت برای اولین بار، طومار حیثیتی دروغین سیک ها مشهور به شیران پنجاب را در هم بپیچد. حکومت هند مداخله کرد و برای پرهیز از یک نا به سامانی اجتماعی، از ساخت فیلم با سناریوی اولی جلوگیری کرد. در تحقیقات کارگردان فیلم متکی به مدارک موثق آمده است که احمد شاه ابدالی طرحی برای کشتار و تسخیر سرزمین مهاراته ها نداشت و فقط به حدود جغرافیای مالیاتی خویش قناعت کرده بود؛ اما سیک ها بالاثر تحریکات انگلیس، فاجعه کشتار پانی پت را طراحی کرده بودند. منطق جنگ غیرقابل پیش بینی است و فجایع بسیاری به وجود آمد.
حال معلوم نیست که فیلم مذکور تا چه میزانی از حالت اولی تغییر داده شده یا چه گونه تعدیل شده است.