-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۸ اسفند ۲۶, دوشنبه

طالبان در«بام جهان »: در درواز چه می‌گذرد؟

 دوشنبه، 10 مارچ - sputnik، فخر‌الدّین خالبیک.
اسپوتنیک تاجکستان



 طالبان در ولسوالی نسی بدخشان افغانستان و آن سوی ناحیة درواز تاجیکستان قوّت می‌گیرند. مقامات محلی می‌گویند، آنها با اسلحه نیروهای مخالف حکومت تاجیکستان در سالهای 1990 - م می‌جنگند.  
 عبدالغفار گردش، معاون ولسوال نوسی، به sputnik تاجیکستان گفت، اکثر آنها یک مدّت در اردوگاه های خارج از ولسوالی تمرین دیده، یک درد سری برای مردم شده‌اند و همه روز جنگ و درگیریست. به قول او، طی سه روز اخیر در درگیری ها میان نیروهای حکومتی و طالبان دو سرباز به هلاکت رسیده‌ اند. 
 شب 6 و 7-ام مارچ در پی همین درگیری ها به دو دیهه درواز تاجیکستان - روزوی و زینراغ - نیز تیرهای دیدو رسیده، موجب نگرانی مردم شد. گلوله‌های تفنگ«کلشنیکاو» به منزل زیست دو ساکن و مکتب روزوی اصابت کرده‌اند. کسی آسیب ندیده است، تنها یک تیریزه مکتب دیهه سوراخ شده است. 
 حیدرشاه نصیباو، روزنامه‌نگار سابقدار و ساکن دیهه روزوی، به sputnik تاجیکستان گفت، درگیریها در ساحل مقابل سه - چار ماه به این سو شدّت گرفته است و گاها تیرها به اشتباه یا چپ خورده به مرزهای تاجیکستان نیز اسابت می‌کنند. 
“فکر نکنم، که آنها عمداً به مرز ما شلّیک کنند. امّا صدای تیر و تفنگ مردم ما را ناراحت کرده است. اگر همسایه آرام نیست، تو هم آرام نیستی. تشویش داریم، که هدف تیر دیدو آنها نشویم”، -گفت حیدرشاه نصیباو. 
 عبدالغفّار گردش می‌گوید، این گوروه در در روستای خوغز، 3 - کیلومتری روستای نوسی، مرکز ولوسوالی همنام مستقر شده، از همان جا تیرپرانی می‌کند. 
“نفران مسلکی، که ندارند، وقتی انداخت می‌کنند، دیگر هر کجایی، که رفت. مسلکی، که نیستند، تیرهایشان به طرف شما می‌خورند. هدفشان گرفتن مرکز ولوسوالی نوسی است، که انشاءالله، نمی‌توانند”، -گفت معاون ولوسوال نوسی. 
 به قول گردش، تعداد جنگیان طالبان در ولوسوالی نوسی حدود 100 است و در برابر آنها 250 نفر پولیس محلی، همچنین نیروهای کمکی وزارت دفاع افغانستان، جمع بیش از 450 مقاومت می‌کنند.  
 هادی جمال، سخنگوی کارپوس 217 - ا“پامیر”، نیروهای خاص وزارت دفاع افغانستان در منطقة شمال و شرق افغانستان به sputnik تاجیکستان گفت، حالا در نوسی 100 سرباز نیروهای ویژه و به همین تعداد سربازان وزارت دفاع مستقر شده‌اند: 
“آنها (طالبان) در یک منطقة صعبولوبور و کوهستانی پناه برده‌اند. یگان جا که رست شدند، گم می‌شوند و طیّاره‌ها هم آنها را پیدا کرده نمی‌توانند. مردم هم از ترس برای فاش ساختن آنها همکار نیست. نیروهای دولتی هم به خاطر مولاهزاتی از عملیات خودداری می‌کنند. اگر فرمان شود، به هر قیمتی آنها را نابود خواهیم کرد”، -گفت سخنگوی کارپوس 217 - ا“پامیر ”. 

 آنها از کجا پیدا شدند؟ 
 طالبان در افغانستان از سال 1996 تا 2001 حکومت کردند، امّا نشانی از آنها نه فقط در نوسی، بلکه در کلّ بدخشان نبود. این ولایت در قطار پنجشیر و قسمتهایی از ولایتهای پروان و تخار پایگاه مقاومت علیه طالبان و اتّحاد سازمانهای تروریستی جهان تحت لوای“ال-قاییده”محسوب می‌شد. امّا پس از سر کار آمدن حکومت تحت حمایت امریکا در کابل هسته‌های طالبان و شریکان منطقی و بینولمیللی آنها، نظیر“ال-قاعده”، “حرکت اسلامی ترکستان چین”، “حرکت اسلامی ازبکستان”، “جماعت انصار‌الله”و پس از سر برداشتن“دایش”در خاور میانه گوروههای مربوط به این سازمان تروریستی نیز در بدخشان لانه کردند.  
 اوّلین حادثه‌ای، که به“قتل عام بدخشان”معروف است و از حضور طالبان در این ولایت خبر داد، کُشتار یک تیم دهنفرة پزشکان مأموریّت کمکهای بینولمیللی (international assistanسe mission) ، به شمول شهروندان ایالات متّحدة امریکا (6) ، بریتانیای کبیر (1) ، آلمان (1) و افغانستان (4) بود، که 6 آگوست سال 2010 در ولوسوالی کران و منجان اتّفاق افتاد.  
 همان سال طالبان در این ولایت نفری را به نام قاری فخر‌الدّین والی نامنهاد خود اعلان کردند، که سال 2014 کُشته شد و به جای او قاری فصیح‌الدّین، اهل وردوج تعیین گردید. تا سال 2018 طالبان در سراسر بدخشان-وردوج، یومگان، کران و منجان، شهر بزرگ، کیشم، تگاب، جرم، بهارک و ولوسوالیهای دیگر نفوذ کردند، امّا در دروازها اصلاً حضور نداشتند. 
 دروازها نام تاریخی پنج ولوسوالی - نوسی، شیکی، خواهان، مایمی و کوفاب است، که در مرز افغانستان و تاجیکستان جایگیر شده، با اتّفاق درواز تاجیکستان تا سازشنامة سال 1907 میان روسیه سفید و بریتانیای کبیر یا انجام“‌بازی بزرگ”یک قلمرو و هم زمانی یک شاهیگری بوده است. میان نوسی و درواز تاجیکستان تنها رود  آمومی‌گذرد.

یک منبع نزدیک به مقامات تاجیکستان، که نخواست نامش ذکر شود، به sputnik تاجیکستان گفت، این تحوّلات تحت مراقبت دائمی مقامات امنیتی نه فقط این کشور، بلکه تمام کشورهای همسو قرار دارد. 
“ما با اتّفاق همکاران خود در سازمانهای متعدد، نظیر ادم، سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی (آدکب) و سازمان همکاریهای شانگهای (شاس) در کل وضع افغانستان را به بررسی گرفته‌ایم. نیروهای امریکایی و نتا این کشور را ترک می‌کنند. ما امیدواریم، که نیروهای سیاسی افغانستان به یک اتّفاق نظر می‌رسند و کار به یک نامنی گستردة دیگر نمی‌کشد ”.

یک منبع در مقامات امنیتی بدخشان افغانستان به شرط فاش نشدن نامش به sputnik تاجیکستان گفت، اکثر کلّ طالبان نوسی زادگان همین ولوسوالی، اعضای یک تنظیم جهادی بوده، وقتی به کوهها بالا شدند، که از قدرت و تقسیم ثروت منطقه کنار زده شدند: 
“اینها همان مجاهدین وقت ایشان برهان‌الدّین، فرمانده حزب اسلامی گلب‌الدّین حکمتیار و سرکردة دوران جهاد در دروازهایند. در زمان اشرف غنی نزدیکان آنها، که در مقامات دولتی، سودی و دیگر اداره‌های دولتی نوسی کار می‌کردند، از وظیفه برکنار شدند. سلاح و مهماتی، که از زمان جهاد داشتند، از دستشان گرفته شد. آنها در کوچه و بیسرنوشت و بی‌سرپرست ماندند. بی‌توجهی، که بود، چند بار تفنگکشی هم کردند. امّا حکومت، که قوی بود، زورشان نرسید. از این خاطر، عقده داشتند و منتظر فرصت بودند”، -گفت هم‌صحبت ما. 
 به قول این منبع، آخرین قطره‌ای، که جام صبر آنها را لبریز کرد، حادثة سال 2015 بود، که حکومت خواست زمین محل سندک مربوط به روستای خوغز را به مردم نوسی توزیع کند. وی افزود، در پی این باشندگان خوغز تفنگ برداشته، اعتراض کردند و همین طور، 40 - 50 نفر مردم روستا مسلّح شد و ماند. 
 این حادثه به زمانی راست می‌آید، که قاری فصیح‌الدّین، والی نامنهاد طالبان در بدخشان فرماندهی را در ولایت به ذمّه گرفت و فعالیّتهای سازمان را تقویت بخشید.  
 به قول هم‌صحبت ما، طالبان نوسی اساساً زادگان جویدره و شوریاندره، دو دره‌ای هستند، که حدود 100 روستا دارند و از اوّلین مبلّغان طالب کسی به نام قاری بها‌الدّین بود، که پس از ختم تحصیل در پاکستان به وطن برگشت و به نفع طالبان به تبلیغ پرداخت. 
“سال 2018 یکی دیگر به نام مولوی اسلام، که یک سال پیش کُشته شد، با طالبان دیگر، از جمله مولوی حنیف از نوسی و چند نفر دیگر از ولوسوالیهای راغ و راغستان، یک گوروه 10 - نفری شده، به نوسی آمدند. یک بار تقوتوروق کردند. مردم جمعشان کرد، گفت، که وطن را خراب نکنید، ما همسایه تاجیکستان هستیم، پرّه از آن جا اکمال می‌شویم، اگر تاجیکستان پول را بندد، در انزوا و بی‌نان می‌مانیم. رفتند، گم شدند”، -گفت او. 
 سخن از پول“روزوی - نوسی”است، که 6 ژوئیة سال 2004 با شرکت رئیس جمهور تاجیکستان امامعلی رحمان و شاهزاده آغاخان iv، اساس‌گذار شبکة آغاخان، سرمایه‌گذار این طرح، افتتاح شد و در پی آن یک بازار نزدیمرزی نیز روی کار آمد. از این پول مال و اموال، بخصوص مواد غذایی دسترس ساکنان دروازها می‌شد و در این بازار مردم دو سوی دریای  آموخرید و فروش می‌کردند. امّا به قول حیدرشاه نصیباو، پس از شروع نمنیها در آن طرف مرز این پول و بازار بسته شده‌اند. 
 این یکی از نتیجه‌های بازگشت طالبان به نوسی است. سال 2019 آنها چند نفر، به شمول فرمانده اربکیهای نوسی به نام زیدولّاه را به قتل رسانیدند و حمله‌ها سر مرکز ولوسوالی - روستای نوسی را شروع کردند. به آنها دیگر افراد ناراضی، که سالها به این سو منتظر فرصت بودند، همراه شدند. 
 عبدالغفّار گردش می‌گوید، در آغاز این گروه به جز تفنگ“کلشنیکاو”سلاح دیگر نداشت، امّا حالا هاوان (مینامیات) - و دهشکه (دشک) و راکیت‌انداز نیز دارد. 
“بنا به اتّیلای دستگاههای استخباراتی ما، اکثر سلاحی، که آنها در دست دارند، از مجاهدین سابق تاجیکی است، که در روستای خرکد نوسی (در زمان جنگ شهروندی تاجیکستان) پنهان کرده بودند. این سلاحها پیش افراد قرار داشتند. طالبان این اطّلاع را پیدا کرده، پیش آن مردم می‌روند و سلاحها را از آنها می‌گیرند”، -گفت معاون ولوسوال نوسی.  
 امّا هم‌صحبت sputnik تاجیکستان از مقامات امنیتی بدخشان افغانستان می‌گوید، طالبان نوسی از قاری فصیح‌الدّین اات می‌کنند، که با ملّا هیبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، بیعت کرده است:  
“سرکردة آنها شخصی به نام جمعه طلبان، ساکن روستای شاهدره است، که در نوسی تحصیل کرده، یک آدم بداخلاق شناخته می‌شود. بنا به اتّیلای ما، او سال 2018 به بهارک و جرم نزد قاری فصیح‌الدّین رفته، حمایت او را به دست آوردست. اکنون آنها فقط افراد ناراضی نیستند، بلکه فرصت را درست تشخیص کرده‌اند و با امضای سازشنامة صلح می‌خواهند قدرت را در ولوسوالی به دست گیرند. پس از آن به چه کار مشغول خواهند شد، می‌توان تنها حدس زد. امّا آن چه مهم است، این است، که از سوی استخبارات خارجی به بازیهای بزرگ منطقه‌ای پرتاب کرده شده‌اند”، -گفت هم‌صحبت sputnik تاجیکستان.  
 همین طور، طالبان در سراسر“بام جهان” (تعبیری از زمان“‌بازی بزرگ ”) ، که منطقة به هم آمدن بلندترین نکات جهان، نظیر قطارکوههای هندوکُش، تیانشان، پامیر، قراقورم، هیمالیا و غیره است، گسترش پیدا می‌کنند. واقعیتی، که برای برخی صرف محلی، امّا برای برخی دیگر، منطقی و جهانی معلوم می‌شوند.