-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۹ اردیبهشت ۱۴, یکشنبه

تجارت کوچک شاه امان الله در روم، طعمه انفلاسیون شد

اسراراعلیحضرت/ منشور امان الله درنقشه هیتلر و موسولینی- رزاق مأمون
پاره آخر فصل سوم





به نظر می رسد شاه امان الله از آیندۀ مدیریت اقتصادی خانواده گرفتار اوهام شده بود. با وصف آن که خزانه وجواهرات شاهی را دراختیار داشت و بازدهی ادارۀ املاک شخصی اش جاری بود؛ از حکومت ایتالیا طالب پول بیشتر بود. « هاشم خان به امان الله توصیه کرد برای رفع کسری مالی خویش زیورات و جواهرات گوناگون به ارزش یک میلیون پوند را که ازکابل با خود برده است، بفروشد.»

Amanullah Khan and Relations Internationals with Italy
Graduating Speaker- Roberta Bin, Prof. Antonio Trampus, Serial number 987026 
Co-ordinator- Prof. Duccio Basosi
Academic Year
2013/2014
Page: 97

درگزارش منابع اطلاعاتی شوروی آمده بود که شاه امان الله در روم به پول نیازی نداشت. 

جنگ افغانی استالین، برگردان عزیزآریانفر، برگ 248

روایت اطلاعات شوروی را باید با احتیاط نگاه کرد. پویایی های شاه امان الله بین روم، برلین، کابل و شبکۀ های ویژه درمرز ها و همچنین مخارج سفرهای فعالان امانی خرج بردار بود. 
خرید و فروش املاک و دیگر کارهای تجارتی شاه امان الله از سال 1929 تا 1939 رونق داشت و بازدهی می آورد. اما اوضاع اقتصادی در سراسر اروپا به ویژه در ایتالیا هنوز از تأثیرات جنگ جهانی اول متأثر و کرخت بود. حتی بعد از روی صحنه آمدن موسولینی، نرخ رشد اقتصادی ایتالیا از سال های 1929 تا 1939 چندان پر رنگ نبود و حدود 16 درصد یعنی نیمه سطح رشد دورۀ قبل از فاشیسم را دربر می گرفت.   
درسال های دهه 1930 ساختار اقتصادی ایتالیا درخدمت ملیتاریزم به کار افتاده بود. از سال 1935 به بعد، مخارج درگیری ها در جنگ داخلی اسپانیا در 1936 – 1939 بخش اعظم بودجه کشور را می بلعید وهمچنان مصارف جنگ ایتالیا با البانیا در سال 1939 سرسام آور بود. همزمان، هزینه گزاری مستمر برای جنگ دوم جهانی که آغاز شده بود، توانمندی مالی کشور را جذب می کرد.  

 Xenia Joukoff Eudin and Harold Henry Fisher, Soviet Russia and the West, 1920-1927: A Documentary Survey, Stanford University Press, 1957, p. 190

همزمان، روابط نزدیک بین ایتالیا و اتحاد شوروی برقرار گردید و ایتالیا در سال 1924 به عنوان اولین کشور غربی، اتحاد شوروی را به رسمیت شناخت. سپس، موسولینی با امضای پیمان دوستی، عدم تجاوز و بی طرفی با اتحاد شوروی به شریک عمدۀ استالین بدل شد و مبادلات گستردۀ بازرگانی در زمینه صنعت، تکنیک، حمل و نقل هوایی، فن آوری موتر و امور دریایی بین دو کشور درجریان بود. 
با این حال، اقتصاد ایتالیا تحت ادارۀ دکتاتور نوظهور، درگیر انحراف قهقرایی گردیده بود. در سال اول نخست وزیری موسولینی درسال 1922 حجم کلی « بدهی ملی ایتالیا به 93 میلیارد لیر بالغ می شد» و تا سال 1934 بنا به آمار ارائه شده از سوی مؤرخ ایتالیایی - گائتانو سلومینی- سطح بدهی ملی ایتالیا به 149 میلیارد لیر افزایش یافت».

 John T. Flynn, As We Go Marching, New York: NY, Doubleday and Company, Inc., 1944, p. 51. Also see “Twelve Years of Fascist Finance,” by Dr. Gaetano Salvemini Foreign Affairs, 

 و در سال 1943 روزنامه نیویورک تایمز گزارش را انتشار داد که در آن میزان بدهی ملی ایتالیا مبلغ 406 میلیارد لیر قید شده بود. 

John T. Flynn, As We Go Marching, New York: NY, Doubleday and Company, Inc., 1944, p. 50. See New York Times, Aug. 8, 1943

با توجه به موج گرفته گی اقتصاد عمومی که در بالا اختصاراً تشریح گردید، سرمایه گزاری های کوچک شاه امان الله درمعرض توفانی قرار داشت که به هیچ وجه چندان قابل پیش بینی نبود.
امان الله، از مناسبات اجتماعی واقتصادی به ظاهر آرام درشهر روم، آیندۀ پویایی های کل نظام اقتصادی و به ویژه سطح رشد سرمایه گزاری کوچک درآستانۀ تدارک جنگ دوم جهانی را نمی توانست به روشنی تصور کند.
ایتالیا از سال 1931 از رکود جهانی اقتصاد به سختی ضربه پذیر گشت و صنایع آن کشور با خطر شکست رو به رو شده و مالکیت خود را به بهای حقارت آمیز در اختیار بانک ها قرار دادند. بحران مالی در سال 1932 به اوج خود رسید. 
شاه امان الله به موسولینی بسان پهلوان اقتصادی و نظامی اروپا نگاه می کرد. انصافاً در جریان رکود اقتصادی اضطراب آور که صنایع سنگین را از نفس انداخته بود، موسولینی به میدان جنگ و گریز برای مقابله با وضعیت وارد شده بود.
درپی ورشکست شدن بانک Kredit Anstalt اتریش در ماه مه 1931، بانک های ایتالیایی نیز در حالت نشیبی قرار گرفته و بانک ایتالیایی بانکو دی میلانو ، Credito Italiano و Banca Commerciale اعلام ورشکسته گی کرد. دولت با استفاده از ذخایر کشور مبلغ 500 میلیون لیر را به هدف بازتوانی بانک ها به کار انداخت و تعهد پرداخت پنج و نیم میلیارد لیره به سکتور خصوصی را در مدت ده سال اعلام کرد.
موسسه بازسازی صنعتی درجون 1933 کنترول شرکت های وابسته به بانک ها را در دست گرفت.

Daniel Guérin, Fascism and Big Business, Chapter IX, Fifth section, p.197 in the 1999 Syllepse Editions

این تلاش ها موسولینی را دو باره بر بال غرور فراز آورد و بعد از تاسیس نهاد بازسازی صنعتی، درسخنرانی اش در سال 1934 درمحضر نماینده گان مجلس با سربلندی اظهار داشت که اکنون « سه چهارم اقتصاد ایتالیا دربخش صنعت و کشاورزی در دست دولت قرار دارد.» 

Gianni Toniolo, editor, The Oxford Handbook of the Italian Economy Since Unification, Oxford: UK, Oxford University Press, 2013, p. 59; Mussolini’s speech to the Chamber of 

تا این جای کار، موسولینی ساختار «سرمایه گزاری دولتی» را «سوسیالیزم دولتی» نام گذاشته بود. اما «مداخله سیاسی» دولت فاشیستی اوضاع را بیشتر از پیش وخیم تر ساخته بود « زیرا راه حل های ارائه شده از سوی دولت، بیشترضامن توانمند سازی قدرت سیاسی و ناتوان مند شدن شهروندان آسیب پذیر بود. 

Patricia, Calvin (2000). "The Great Depression in Europe, 1929-1939". History Review: 30

درعوض، ظرفیت میلیون ها تن به شمول صنف کارآفرینان کوچک که امان الله بخشی از آن به شمار می رفت، گام به گام رو به فروکاستی بود. نفس های طبقه متوسط  به شماره افتاده بود. 
با این حال، در آستانه جنگ جهانی دوم ( 1939) ایتالیای تحت رهبری موسولینی بعد از اتحاد جماهیرشوروی از نظر تسلط بر مالکیت و اقتصاد دولتی، صاحب بزرگ ترین مالکیت دولتی در سطح جهان به حساب می آمد. ایتالیا « بیش از چهار پنجم ظرفیت حمل ونقل و صنعت کشتی سازی،  سه چهارم آهن خام و تقریباً نیمی از تولیدات فولاد را در اختیار خود داشت.

Martin Blinkhorn, Mussolini and Fascist Italy, 2nd edition, New York: NY, Routledge, 1991

شاه امان الله سه سال پیش از شروع جنگ جهانی، بوی فاجعه بار تورم پولی و ورشکسته گی هسته های اقتصادی کوچک را احساس کرده بود. اما موجی که نظم اقتصادی اروپا و ایتالیا را نشانه رفته بود، تدابیر مالکان هسته های کوچک اقتصادی را تحت پوشش قرار گرفته بود. 
افت سرمایۀ امان الله از زمانی شروع شد که لیر، واحد پول ایتالیا در سالیان پس از 1936 از نظر ارزش به شدت سقوط کرد و مبداء این تکانه، یک رشته تعاملاتی بود که وی از آن بی اطلاع بود.*

 * هندیه بیان می دارد که « با شروع جنگ، پول ایتالیا افتاد و وضعیت ما خراب بود. حتی پیراهن نداشتیم.»

https://www.youtube.com/watch?v=oCFo4QuiM4U
گفت وگو با شبکه طلوع، صحبت دوم، به گرداننده گی داوود سلطانزوی

اشغال اتیوپی از سوی اردوی ایتالیا به قیمت جان 12 هزار سرباز ایتالیایی و حدود 5 هزار لیبیایی، اریتیریایی و سومالیایی که در خدمت ارتش ایتالیا بودند، تمام شد.  موسولینی فکر می کرد که مخارج اشغال اتیوپی حدود ۴ تا ۶ بیلیون لیره خواهد بود؛ اما در واقع هزینه‌های این تهاجم به میزان ۳۳٫۵ بیلیون لیره رسیده بود. 
هزینه‌های اقتصادی اشغال، ضربه ای تکان دهنده بر بودجه ایتالیا وارد آورد و جداً تلاش ها برای نوسازی ارتش را دچار عقب مانده گی کرد؛ زیرا پولی که موسولینی به بازسازی ارتش ایتالیا اختصاص داده بود ناخواسته خرج تصرف اتیوپی شد؛ امری که موسولینی را به سوی آلمان سوق داد. برای کمک به پوشاندن بدهی‌های عظیمی که در خلال جنگ اتیوپی در حال انباشت بود، موسولینی در اکتبر ۱۹۳۶ ارزش لیره را حدود %۴۰ کاهش داد. اشغال اتیوپی بعد از آن نیز در خلال سال‌های ۱۹۴۰-۱۹۳۶ به میزان ۲۱٫۱ بیلیون لیره به خزانه ایتالیا ضربه زد. افزون بر آن، ایتالیا 4 هزار نیرو درجریان جنگ داخلی اسپانیا از دست داد؛ در حالی که همین جنگ ۱۲ تا ۱۴ بیلیون لیره هزینه برداشت. در سال‌های ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ حکومت ایتالیا ۳۹٫۹ بیلیون لیره درآمد مالیاتی کسب نمود در حالی که کل تولید ناخالص ملی اش ۱۵۳ بیلیون لیره بود؛ معنایش این بود که جنگ های اتیوپی و اسپانیا هزینه‌های کمر شکن اقتصادی به ایتالیا وارد کرده بودند.

Sullivan, Barry "More than meets the eye: the Ethiopian War and the Origins of the Second World War" pp. 178–203 from The Origins of the Second World War Reconsidered: A.J.P. Taylor and the Historians, London: Routledge, 1999 p. 187.

در همان سال ( 1939) که ایتالیا دریک قدمی جنگ جهانی قرارداشت، شاه امان الله سایه هول بحران عمومی بر تأسیسات کوچک اقتصادی خود را مضطربانه تماشا می کرد. ادارۀ املاک و دفترساختمانی شاه در شهر روم، از رونق افتاده و دراثر تورم روز افزون، ازخط بازدهی به شیوۀ سالیان پیش بیرون شده بود.
از پویایی شاه امان الله دربازار املاک و ساختمان تا آن زمان قریب ده سال سپری شده بود. مشارالیه درگفت و گو با اهالی رسانه، مالکان هم سطح خودش و مشتریان، نسبت به عاقبت اوضاع ابراز«بدبینی» می کرد؛ اما با وجود «بحران عمومی دراقتصاد جهانی»، * تصور نمی کرد این روند به پایانی فاجعه بار منتهی شود؛ هنوز انتظار داشت که سطح معاملات و درآمدهای پولی به میزان ده سال پیش ( 1929) برگردد.  

The Calgary Herald, Friday, May 12, 1939