-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۹ اردیبهشت ۲۰, شنبه

با حمله هیتلر به شوروی، منشورامان الله از دستورکار خارج شد

منبع: اسراراعلیحضرت/ منشورامان الله در نقشه هیتلر و موسولینی- رزاق مأمون
پاره جدید از فصل چهارم




دربارشاهی کابل نیز دست روی دست نگذاشته بود. درپس پرده، عبدالمجید خان وزیراقتصاد ملی درکابینه سردارهاشم از متحدان نزدیک آلمان هیتلری در تابستان سال 1939 طرح « هم آهنگی نزدیک داخلی با آلمان» را به حکومت هیتلر پیشنهاد کرده بود. 

http://books.stonebooks.com/history/afghanistan.shtml

انگلیس بعد از اشغال پولند به وسیله آلمان با آن کشور اعلان جنگ داد. یورش استالین به پولند شرقی، مقامات کابل را نیز در اضطراب سنگینی فرو برد. انگلیس از احتمال تهاجم مشترک شوروی و هیتلر بر حوزۀ هند دست پاچه شده بودند. کابینه جنگ در لندن دربیانیه ای اظهار داشت که درحال حاضر شوروی و آلمان درشکست دادن بریتانیا منافع مشترک دارند. 
تحلیل فرماندهی عالی انگلیس چنین بود که شوروی از راه افغانستان به هند یورش خواهد آورد. درسند فرماندهی عالی آمده است: بعید است حکومت شوروی فرصت حمله به هند و افغانستان را از دست بدهد.

Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 484

تا آن زمان رابطۀ استالین و هیتلر برقرار بود. عملیات مشترک شوروی و آلمان بر هند می توانست بخش اعظم ظرفیت جنگی انگلیس را به خود مشغول بدارد؛ بی آن که بتواند برندۀ جنگ در جبهات اروپا شود؛ بنا برین، هردو کشور بر اجرای «منشورامان الله» متفق شده بودند. 
زمانی که ارتش آلمان فرانسه را درهم شکست، « روسیه ( به عنوان متحد غیررسمی هیتلر)، تهدیدی را متوجه افغانستان ساخت و حکومت افغانستان در هفته آخر ماه جولای 1940حاضر بود یک پیمان دو جانبه جدید با اتحاد شوروی به امضاء برساند.» 

Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 485

برنامه های تهیه شده از سوی آلمان ها به منظور بیرون راندن انگلیس از هند و آسیای میانه، عبارت بود از لشکرکشی به سوی تبت و طرح بازگشت شاه امان الله به کابل. اقدام نخست جرمنی لشکر کشی به تبت بود که از سوی کارشناس مناطق آسیایی دکتر ارنست فیشر مطرح شده بود وهدف از آن فربه سازی حرکت های مختلف ضد انگلیسی در هند از طریق رسانایی امداد اقتصادی به شورشیان تبتی بود. براساس پیش بینی ها، ارنست فیشربا ترک محرمانه اتحاد شوروی، رهبری یک گروه از سربازان جرمن را تا رسیدن به تبت به عهده می گرفت که درقدم بعدی از آن جا به افغانستان سرازیر می شدند. 

Amanullah Khan and Relations Internationals with Italy
Graduating Speaker- Roberta Bin
Prof. Antonio Trampus
Serial number 987026 
Co-ordinator- Prof. Duccio Basosi
Academic Year
2013/2014
119

مفکوره اصلی در « پلان امان الله» فراهم آوری حمایت نظامی و مالی برای امان الله بود تا وی را به اعادۀ سلطنت قادر بسازد. برنامه آن بود که تمام هواداران شاه امان الله که از سال 1929 به هر جا در تبعید زنده گی داشتند، در چوکات یک اردو دو باره تنظیم شوند تا بعد از آموزش و تجهیز از سوی جرمن ها، برای اجرای حملۀ نظامی  آماده گی لازم داشته باشند.
همزمان، دو دسته گی ارکان قدرت دررژیم نازی بر سر «منشورامان الله» وضع تازه ای را پدید آورده بود. چنان که تطبیق «منشورامان الله» قبل از راه اندازی عملیات مشترک هیتلر و استالین برای تصرف هند،« بدون بازگرداندن شاه پیشین به قدرت، غیرقابل تصور بود». پلان « از سوی روزنبرگ که موفق شد در پایان ماه دسامبر 1939هیتلر را به لغو پلان وادار کند؛ سبوتاژ شد». *

Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 485

زیرنوشت: آلفرد ارنست روزنبرگ ( 1893- 1946) وزیر دولت نازی در امور سرزمین های اشغالی درشرق بود. او یک آلمانی اهل بالتیک و نظریه پرداز اثر گذار در حزب نازی بود.

حکومت افغانستان که هنوز از «سبوتاژ» منشور امان الله از سوی روزنبرگ جزئیات ثقه دراختیار نداشت، از آینده به شدت مضطرب بود. ازین رو، درجون 1940 کابینه حکومت افغانستان بعد از چند روز تذبذب و تردید با حضور سه تن از طرفداران سرشناس آلمان در داخل حکومت، تشکیل جلسه داد و سرانجام بر استمرار سیاست «دوستانه» خود با انگلیس تاکید کرد.  

Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 486

درآستانۀ جنگ بین الملل، مبارزه بر سرقدرت شاهی بین ظاهرشاه و امان الله خان، تشدید یافته و دست هردو را به سوی هیتلر دراز کرده بود. هانس بلیک وزیرمختار جرمنی درکابل با اطمینان خاطر اعلام کرده بود که تا اواسط ماه آگست 1940 هیتلر در لندن قدم خواهد زد.
همان اثر، برگ 86
نا امنی در اروپا و آسیای مرکزی دلگرمی و امید هواداران امان الله را در اروپا که از عزلت و بی سرنوشتی به جان رسیده بودند؛ بازسازی کرده بود. آن ها به کمک های مهم اتحاد شوروی بیشتر اطمینان داشتند و اینک از طریق برقراری رابطه برلین و روم با مقامات شوروی و به برکت دشمنی دایمی با بریتانیای کبیر، بازگشت شاه سابق به افغانستان امری مطلوب دانسته میشد. 

Amanullah Khan and Relations Internationals with Italy
Graduating Speaker- Roberta Bin
Prof. Antonio Trampus
Serial number 987026 
Co-ordinator- Prof. Duccio Basosi
Academic Year
2013/2014
119


ولی درگرماگرم تنش وتعامل بین کابل، لندن و برلین، سردارهاشم بازی ماهرانه ای را رهبری می کرد.
بعد از اعلام رسمی طرفداری ظاهر شاه در تداوم «دوستی» با انگلیس، فریزرتتلر وزیرمختار انگلیس درکابل تصمیم افغان ها را « نشست واقعبینانه» توصیف کرد.
وی« بهتر است دریک کشتی درحال غرق شدن، بمانی و ماندن درکشتی روی آب نسبت به آن که دربحر وعده های دروغین نازی ها فرو بروی؛ چانسی برای نجات است.» 
همزمان منابع اطلاعاتی انگلیس به لطف حضور قایم و دایم دردربارشاهی کابل، اطلاع یافته بودند که حکومت کابل بدون پرده پوشی از آلمان هیتلری و ایجاد اختلال در گستره مرز ها حمایت می کند و این مسأله یک «راز» آشکار بود؛ چنان که دربدل همسویی با هیتلر، بخش های بزرگ قلمرو شمال غربی هند از جمله بندرگاه کراچی را از کشورهای «محور» پاداش می گرفتند. *

Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 486

پاورقی: عبدالمجید خان وزیراقتصاد ملی دربرلین در فبروری ۱۹۴۱ پیشنهاد پیوستن اردوگاه سعد آباد به «محور» را مطرح کرده بودِ اما این پیشنهاد با تضعیف دسته جات هوادار هیتلر در سوریه و عراق باطل شد. حضور چندرابوس از رهبران گانگرس هند در برلین با حضور مجید خان همزمان بود.
در ۱۷ فبروری که چندرا بوس هنوز در کابل مخفی بود؛ هیتلر به سازمان عملیاتی آلمان  هدایت داد تا شرایط یورش به هند از مسیر افغانستان را تحت مطالعه قرار دهد تا بعد از پیروزی عملیات بارباروسا علیه شوروی عملی شود. 
 منبع: 
Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 489

انگلیس ظاهراْ سیاست ظاهرشاه و سردارهاشم را که گاه به راست می چرخیدند و گه، به چپ می غلتیدند؛ جدی نمی انگاشت. فریزرتتلر دوست محرم و صمیمی سردارهاشم می نویسد:
این ها به تبلیغات آلمانی ها گوش داده و از داستان های شکست ناپذیری آلمان ها تحت تأثیرقرارمی گیرند. اگربتوانند از آلمان پول می گیرند و درمواردی هم به عنوان گماشته های آن ها فعالیت می کنند. پول به دست می آورند؛ اما علیه دولت خود شان دست به خیزش نمی زنند؛ یا به خاطر آلمان، وضعیت موجود را مختل نمی سازند. غیر از چند تن از آنان که احتمالاً درآلمان به سربرده اند، درمقایسه با علاقۀ شان به انگلیس یا هرچیز دیگری، قلباً به آلمان ها دلبسته گی ندارند. 
نخست وزیر ( هاشم خان) مطمئناً مردم خود را می شناسد و کشورش را از بی نظمی برون آورده و تا مرز واداشتن آنان به تعرض نفوذ خود را قایم نگهدارد. 


Afghanistan between the Great Powers, 1938- 1945
International Journal of Middle East Studies
Milan L. Hauner. Published by: Cambridge University Press
Page: 489

اعلام رسمی جنگ دوم جهانی به تاریخ اول سپتامبر 1939، خطرات چند جانبه ای در قلب ظاهرشاه برانگیخته بود. او ازین که افغانستان به آماجگاه قدرت ها و آوردگاه قدرت های با هم دشمن تبدیل شود، به شدت بیمناک شده بود. 
با شروع جنگ، دولت ظاهرشاه بی درنگ اعلام بی طرفی کرد. * با این حال به نظرمی رسد که بازی دوگانه بین کابل و برلین درجریان بود.
زیرنگاشت: اما یک بخشی از حکومت پادشاهی درکابل، پیش بین توفان حوادث بودند.همزمان با تسلیم فرانسه به اردوی آلمان در سال 1940 عبدالمجید وزیر اقتصادملی افغانستان که احتمالاً بدون اطلاع حکومت مرکزی درین زمینه پویایی داشت، گفت که افغانستان برای حمایت از کشور های «محور» آماده است نیرو های قبایلی مرزی را برضد انگلیس به جنگ بکشاند.
تا این زمان، رابطه بین هیتلر و استالین ظاهراً حسنه بود و آلمان نقشه می کشید تا زمینه را برای اضمحلال قدرت و پشتوانه بزرگ بریتانیا در شبه قاره هند با عبور از قلمرو شوروی و ضمانت استالین فراهم آورد. 
وزیر مختار آلمان درکابل طرحی را درین رابطه به برلین پیشکش کرد که براساس آن عملیات عبور از صفحات شمال افغانستان و دسترسی به بندر کراچی به منظور انتقال هواپیما ها، جنگ ابزارها و تانک ها به افغانستان می توانست عملی شود.

http://books.stonebooks.com/history/afghanistan.shtml


با پیروزی های جنگی آلمان در برابر روسیه و غلبۀ جرمن- ایتالیا درافریقای شمالی، مذاکره بین نعیم خان و پلیگر وزیرمختار ایتالیا روی احتمالی همکاری های نظامی بین دو کشور آغاز گردید. این ابتکار در واقع از سوی هاشم خان صدراعظم مطرح شده و هدف اعلام شده اش این بود که کشورش حاضر است سیاست ملی گرایی را بدون وابسته گی به انگلیس در روابط خارجی اش در پیش گیرد. مگر هدف حکومت افغانستان بیش از هرعامل دیگر این بود که در چنین اوضاعی ابتکار طرفداران امان الله خان را خنثی سازد.

وزیرمختار کوارونی نیز با نعیم خان در باره امکان امضای یک پیمان دو جانبه بین افغانستان وایتالیا وارد گفت و گو شد. نعیم خان علاقه مندی افغانستان را به پیوستن به اتحاد کشورهای محور ابراز داشت و تاکید کرد که با رسیدن ارتش های ایتالیا و جرمنی به حوزۀ قفقاز، کشورش حاضر خواهد بود که بی درنگ برای حمله بر هند آماده خواهد بود. 

Amanullah Khan and Relations Internationals with Italy
Graduating Speaker- Roberta Bin
Prof. Antonio Trampus
Serial number 987026 
Co-ordinator- Prof. Duccio Basosi
Academic Year
2013/2014
133


با وصف پیوند های فزاینده بین افغانستان و آلمان، مقامات در برلین به این مساله وقوف داشتند که افغانستان بین حوزۀ نفوذ انگلیس و اتحاد شوروی، راهی جز اعلام بی طرفی نداشت. علی رغم این واقعیت، طرح هایی را به منظور سوء استفاده از روابط نزدیک با افغانستان، برضد دشمنان رایش روی دست گرفته بودند. در نهاد های با نفوذ حکومت هیتلر نیز روی گزینش ظاهر شاه یا امان الله هم آهنگی وجود نداشت. نقشه آلمانی ها درحمایت از ظاهر شاه یا امان الله از سوی اداره های موازی و با هم رقیب در دستگاه هیتلر در دستور کار قرار گرفته و با اوضاع عمومی به طور کامل هم آهنگی نداشت. 
دفترامور خارجی روزنبرگ از حزب ملی سوسیالیست حامی دولت کابل بود و بر عبدالمجید خان وزیر اقتصاد ملی اعتماد داشت. 
درین میان، « ریبنتروب وزیرخارجه آلمان بدین باور بود که دولت کابل بیش از حد به انگیس وابسته است و باید بازگرداندن امان الله به قدرت در دستور کار قرار گرفته و دولت ظاهر شاه سرنگون شود. این دو دسته گی سرانجام با اعلام حمایت هیتلر از رژیم برسر اقتدار ظاهر شاه و عمویش حل و فصل گردید.»
http://books.stonebooks.com/history/afghanistan.shtml

موقف گیری هیتلر علی الظاهر متناقض می نمود. وی با این تصمیم خویش در واقع می خواست پیش از یورش ویرانگر به شوروی، نگاه استالین را از اروپا به سوی افغانستان، هند و اقیانوس هند معطوف بدارد.
 طرح جرمن ها عبور از خاک شوروی به حیث نقطه آغاز ورود به هند، با عبور به سوی افغانستان از طریق مرزهای نزدیک شوروی بود؛ با این محاسبه که بعد از براندازی ظاهر شاه، عملیات شوراندن مردمان پشتون ساکن درقلمرو هند برضد انگلیس آغاز می گردید. *
پاورقی: سردارامین جان ظاهراً زیر ریش انگلیس درمناطق قبایلی به شورش ها دامن می زد. منبعی از پشاور- اندیا گزارش داد: به حواله بیان رسمی حکومت ایالت مرز، سردار امین جان برادر اندر شاه امان الله خان به اتهام توطئه و برهم زدن امنیت در افغانستان دستگیر گردید. همزمان عبدالحکیم خان نماینده تجارتی امان الله در در پشاور نیز بازداشت شده است. اسناد به دست آمده مشعر اند که آن ها سرگرم راه اندازی توطئه قیام در بین طایفه شینوار بوده اند و گویا نماینده تجاری امان الله از پشاور نیز به آنان یاری می رسانیده است. سردار امین با عبدالحکیم خان یک جا زنده گی دارد و ادعا شده که وی مخفیانه به افغانستان سفر کرده و دربین مردم شینوار یک مرکز رهبری را سازمان داده است. 
Democrat and chronicle, Mon, Feb 10, 1939

پژوهشگر ایتالیایی می گوید: جرمنی نیازمند جلب همکاری سری استالین بود. مولوتوف وزیرخارجه اتحاد شوروی دلیل قاطعی برای مخالفت با پیشنهاد جرمنی ابراز نمی داشت؛ اما از وی خواسته شده بود درخصوص دو برنامۀ جرمنی اطلاعات جامعی به دست آورد. نقشه جرمن ها موانع زیادی را به وجود می آورد که اجرای آن دشوار بود. درپی ارزیابی های محتاطانه با سیاست ورزان اتحاد شوروی مشخص شد که صرفاً تنی چند از مقامات نازی از طرح امان الله حمایت می کردند. بسیاری از آن ها خود شان را از لشکرکشی به تبت و پلان امان الله کناره کشیده بودند. ایتالیا  ناظر اوضاع بود و نقش میانجی بین برلین و امان الله را ایفا می کرد. 
مشکل اصلی فقدان یک حرکت منظم و براندازانه به نفع امان الله خان درداخل افغانستان بود. جمیعتی از پیروان جوان در آن جا وجود داشت؛ مگر آنان یک گروه همبسته و کازآزموده نبودند که یک کوندوتیری ( Condottiere) * فرماندهی آنان را برعهده گیرد.
همان اثر، برگ 120
زیرنوشت: کوندوتیری در تاریخ ایتالیا نام مردی بوده است که رهبری یک گروه از رزمنده گان اجیر را در جنگ های متعدد میان دولت های ایتالیا از اواسط قرن چهاردهم تا قرن شانزده هم بود. 

آن ها به وفاداری امانیست ها نسبت به سیاست آلمان کاملاً اطمینان داشتند. محافل اروپایی ضد نازی ها از همگرایی طرفداران امان الله با سیاست هیتلر ابراز نگرانی می کردند. *
پانوشت: یک روزنامه ضد فاشیستی نگاشت: از جمع درد سرها یکی هم این است که شماری از افغان های عضو جوانان افغان که از سال در نهاد های جرمنی و ایتالیا درس خوانده اند، به ایدیولوژی توتالیتار گرویده اند. دیدگاه نماینده گان نازی پیشروی سریع اردوی آلمان به سوی قفقاز و ایران و تقرب به هند است. اتحاد گروه جوانان افغان با نازی ها در راه اندازی یک خیزش سریع همکاری دارند. 
The Age, Thu, Sep, 18, 1941