-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۳۹۹ تیر ۲۳, دوشنبه

شکست مسجد در مقابل ایا صوفیه

مسجدی که اردوغان در رقابت با ایا صوفیه ساخته بود، خالی ماند!



سال ۲۰۱۳ و به دستور رجب طیب اردوغان، ساخت مسجد بزرگ شش‌مناره‌ای که از همان ابتدای طرح و فاز صفرش بزرگ‌ترین مسجد ترکیه نام گرفت، به مساحت ۱۷ هزار متر مربع با ظرفیت بین ۶۰ هزار تا ۱۰۰ هزار نمازگزار در منطقه آسیایی و بر فراز تپه‌های سرسبز و معروف چاملیجا آغاز شد.

تپه‌های چاملیجا بالای منطقه اسکودار استانبول است که زمانی فضای گردش و پیک‌نیک استانبول‌نشینان قدیم بود.

برخلاف بقیه مساجد پرشمار استانبول، این مسجد هنوز نام هیچ شیخ یا امام یا شخصیت تاریخی را بر خود ندارد و خیلی از مردم آن را مسجد اردوغان می‌‌خوانند و دولت هم تلاشی برای تغییر این نام‌گذاری در افواه نمی‌کند.

اما حالا و بعد از گذشت دو سال از شروع بهره‌برداری این مسجد و صرف هزینه‌ای بالغ بر یکصد میلیون دلار، شمار نمازگزاران آن، در اعیاد مذهبی یا مناسبت‌ها، به سختی به پنج، شش هزار نفر می‌رسد.

به این ترتیب، مسجدی که نقطه‌مقابل ایاصوفیه در آن سوی شهر و به قصد رقابت با آن با عنوان مسجد اردوغان شناخته می‌شود، عملاً تبدیل به یک پروژه شکست‌خورده شده است. 
تمام این جنب‌وجوش‌ها و دست‌وپا زدن‌ها پوسته‌ای ظاهری است بر ناکامی‌های سال‌های اخیر او و حزبش در مدیریت اقتصادی و سیاسی ترکیه که به آن اشاره خواهیم کرد، اما کم‌کم می‌توان به دلیل اصلی اصرار او برای برگرداندن موزه ایاصوفیه به مسجد پی برد.

اما هنوز نظریات دیگری حول‌وحوش این تصمیم‌گیری به گوش می‌خورد. یکی از نظریات که طرفداران بسیاری هم به‌خصوص در میان روشنفکران ترکیه دارد، حرکت بطئی و خزنده اردوغان در مسیر پاک کردن نام آتاتورک و جایگزینی نام خود به عنوان رهبر و افتخار مسلمانان ترکیه و جهان است. این‌که رئیس‌جمهور اردوغان با بزرگ‌نمایی تاریخ عثمانی قصد پوشاندن و کم‌اهمیت جلوه دادن دوران مترقی آتاتورک و اصلاحات سکولار او دارد بر کسی پوشیده نیست، اما گاهی حرکات او و اهداف شخصی پشت تصمیماتش چنان واضح است که مردم ترکیه در این‌که همه تصمیمات دولت به خیر و صلاح‌شان است، شک می‌کنند.

تازه‌ترین و بارزترین نمونه، همین مناقشه بر سر تغییر کاربری ایاصوفیه بود. از سویی، عده‌ای معتقدند که در پی شکست‌های حزب محافظه‌کار «عدالت و توسعه» به رهبری اردوغان در انتخابات شهرداری‌ها در شهرهای بزرگ و نیز در پی نزدیک شدن به انتخابات آتی ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۲۳ که احزاب مخالف در حال تلاش‌ برای تصویب انتخابات زودهنگام‌اند، آقای اردوغان قصد دارد طبق عادت همیشگی‌اش با تکانه‌های شدید به بدنه فرهنگ و توسعه و ساخت‌وساز، به‌خصوص در میان طیف سنتی جامعه، برای خود کارنامه قابل‌قبولی دست‌وپا کند.