-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۴۰۰ خرداد ۳۰, یکشنبه

نگاه ما به «دیورند» قبایلی است نه سازگار با منطق تاریخ

 برگه هاي از تاريخ افغانستان 

قسمت سي و يكم




شنبه ١٩ جون ٢٠٢١ تلويزيون طلوع در افغانستان به ساعت ٩ شب به وقت كابل مصاحبه اي با شاه محمود قريشي وزير خارجه پاكستان در اسلام آباد داشت . گل سخن در روابط پاكستان و افغانستان خط ديورند است كه هرگز بر نميگردد و افغانستان از روز اول ، وقت ضايع كرده است . روزي بود كه طالبان وجود نداشت و اما مشكلات سياسي بين دو همسايه مسلمان وجود داشت و تا امروز دوام دارد. 

سال ٢٠١٠ بود كه مسله خط ديورند در جامعه اي افغانستاني بالا شد و من درين مورد يك تحقيق را براه انداختم و نتيجه تحقيق من زير عنوان " داعيه نامنهاد پشتونستان " همين بود كه به هيچ صورت ما قادر نيستيم كه ديورند را ادعا كنيم . بحث ديورند مجال سياسي ندارد. در مصاحبه،  قريشي واضح اظهار داشت كه براي پاكستان ديورند سرحد بين المللي است . اين سخن قريشي يك واقعيت است براي اينكه قدرت هاي جهاني و منطقوي سرحد را به رسميت مي شناسند و همچنان در عملكرد سياسي،  رهبران افغانستان يكي پشت ديگر ديورند را به رسميت شناخته اند. 

 هزار بار شكر گزار هستيم كه هجرت كرديم و به كتابخانه هاي مشهور جهان دسترسي پيدا كرديم و امروز قادر شديم تا حقايق را بهتر درك كنيم . زيرا در افغانستان ما تنها همان قصه دل دولت افغانستان را مي شنيديم نه واقعيت هاي سياسي را كه اعتراف كنيم  مناطق پشتون نشين مانند مناطق تركمن نشين پنج ده در شمال افغانستان كه در عين زمان و قيادت يك امير يعني امير عبدالرحمن خان به انگليس و روس از دست داده ايم و ديگر  هرگز از خاك افغانستان نيست . نه ديورند و نه پنج ده ديگر بر نميگردد. 

وقتي ده سال قبل موضوع را نوشتم ، گفتند من به ضد منافع ملي سخن مي گويم  و اما حالًا  مردم ما با عقايد آزاد و تحقيقات زياد تر خو گرفته اند  و حالًا خوب ميدانند كه در تحقيقات دانشگاهي جاه و مقام خود را دارد و نبايد با احساسات سخن گفت مخصوصا اينكه داعيه نامهناد پشتونستان  و يا ديورند به منافع ما نيست اگر ميخواهيم  صلح داشته باشيم. 

ما مردم افغانستان زياد تر با احساسات قومي و قبائلي موضوع خط ديورند را مي بينيم ازينكه با منطق تاريخ و قوانين بين المللي نظر افگنيم. 

چنانچه قريشي گفت كه براي آنها سرحد/ مرز بين المللي شناخته شده است و اما ما بدون تعمق اين سرحد را به رسميت نه مي شناسيم و وقت آن رسيده است كه افغانستان خط ديورند را به رسميت بشناسد و مناسبات خودش را با پاكستان كه از روز اول به وجود آمدن پاكستان به دشمني بوده به دوستي تبديل كند تا ما به صلح واقعي برسيم . قضيه ديورند يك موضوع  قوم پشتون نيست بلكه يك مسله همه مردم افغانستان است . 

در قبال ناسيوناليزم و قلمرو داري هيچ كشور حاضر نيست تا خاك خودش را از دست بدهد و مخصوصا كه افغان ها مناطق را ، خود شأن دو دسته به انگليس تقديم كردند و حالًا رسما جزء خاك پاكستان است. 

در بازي بزرگ بين روسيه تزاري و هند برتانوي كه مشهور است به نام 

The Great Game ، افغانستان بسياًر مناطق را از دست داد. توجه كنيد به معايده گندمك در سال ١٨٧٩ (برابر صد سال پيش از اشغال افغانستان توسط روسيه در سال ١٩٧٩. ) در معايده گندمك امير محمد يعقوب خان ، كرم ، پيشين سيبي و دره خيبر را به هند برتانوي تسليم كرد . اساسا معايده گندمك طرح اولي ترسيم خط ديورند بود كه در سال ١٨٩٣ با معايده ديورند به تكامل رسيد . يك برنامه طرح شده بود كه توسط انگليس ها بينه به بينه تعقيب مي شد . يعني خط ديورند يك پروژه دفعتا كه تنها امير عبدالرحمن خان دخيل بوده باشد نبود ؛ قبلا طرح ريزي شده بود و اما امير عبدالرحمن خان به تشبث خودش و يك تفاهم كلي با سر مارتيمر ديورند بدون اينكه بالاي امير تحميل شده باشد به امضاء رسيد . اگر پيشتر ازين برويم در اثر خانه جنگي هاي سدوزايان ، در سال ١٧٩٩ پنجاب از دست افغانستان خطا خورد . بعد تر  در سال ١٨١٩ يعني صد سال پيش تر از حصول استقلال افغانستان توسط اعليحضرت امان الله ، كشمير از دست افغانستان رفت . . در موافقتنامه بين رنجيت سنگ ، شاه شجاع و هند برتانوي كه محرمانه به امضاء رسيد، در سال ١٨٣٨ پشاور از دست رفت . امير دوست محمد خان  با معايده جمرود نه تنها مناطق پشتون نشين را در سال ١٨٥٧ از دست داد ، عملا راه استعمار انگليس را باز كرد . 

در برگه هفنه آينده. قوانين بين المللي را مورد ارزيابي قرار خواهيم داد 

فريد يونس 


يكشنبه ٢٠ جون ٢٠٢١