-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۴۰۰ تیر ۱۸, جمعه

ایران قدم به قدم درتعقیب طالبان است

 ایران، طالبان و تحولات افغانستان - نشرشده دردپلوماسی ایرانی

نویسنده خبر: سید علی موسوی خلخالی

 ایران تحولات جاری در افغانستان را به دقت زیر نظر دارد و تلاش می کند در تعقیب تحولات وسواس به خرج دهد تا از روند سریع آن عقب نماند. برای مقامات ایران روشن است که ماهیت طالبان چیست. ماهیت طالبان با طالبان دهه نود تفاوتی ندارد. اما گذشت دست کم دو دهه، تجربیات تازه را به آن داده است که سبب می شود رفتارهای خود را تغییر دهد. برای همین ایران انتظار دارد که طالبان فجایع دهه نود را تکرار نکند و رفتارهای سوء آن موقع را بار دیگر مرتکب نشود. اما این بدان معنا نیست که طالبان را می توان تطهیر کرد و حتی ماهیت آن را متفاوت از گذشته دانست. برای همین ایران تحرکات طالبان را با بیم و امید دنبال می کند. در نتیجه طبیعتا تمامیت خواهی طالبان را نیز بر نمی تابد.

 اگرچه ایران از دولت افغانستان به واسطه رفتارهای مغرضانه، رویکردهای به شدت امریکایی و مواضع ضد ایرانی اش خشنود نیست و چنین رفتارهایی را به ضرر روابط دوستانه دو کشور می داند، اما ایران نمی خواهد شاهد تضعیف دولت مرکزی به سود یک جریان بنیادگرا باشد. به عبارتی نه تضعیف دولت مرکزی تحت هر عنوانی به سود ایران و منافع آن است نه تمامیت خواهی و قبضه کامل قدرت توسط طالبان. در این صورت هم دست همکاری دولت مستقر در کابل را می فشارد و هم دست همکاری طالبان که بیش از 60 درصد از کنترل مرزهای شرقی کشور را از دست دولت مرکزی گرفته و تحت نظارت خود دارد.

از سوی دیگر چون ابعاد تحولات افغانستان برای تهران روشن نیست، به آنچه می گذرد نیز به دیده تردید می نگرد و وجود دسیسه در تمامی تحولات را دور از ذهن نمی داند. 

نوع تعامل ایران با کشورهای دیگر در پرونده افغانستان نیز متفاوت از دیگر کشورهاست. سیاست ثابت ایران در افغانستان خروج نیروهای امریکایی به عنوان نیروهای اشغالگر از این کشور است. برای همین ایران از یک سو نمی خواهد با امریکا در پرونده افغانستان همکاری نزدیک داشته باشد و از سوی دیگر هر گونه همکاری با کشوری که قبل از همه مواضع خود را با واشنگتن تنظیم می کند را نیز به ضرر منافع خود می داند. ایران به رفتارهای تمامی کشورهای دخیل در پرونده افغانستان از ترکیه و پاکستان گرفته تا روسیه و چین به دیده تردید می نگرد. به ویژه که تمامی آنها تلاش دارند قبل از همه سیاست های خود را با هماهنگی سیاسی با واشنگتن پیش ببرند. 

میزبانی ایران از گفت وگوهای افغانی – افغانی در تهران گامی درست در جهت تثبیت جایگاه ایران در افغانستان است. پیش از این ترکیه و قطر تلاش های بسیاری کرده بودند تا نمایندگان طالبان و دولت مرکزی کابل را پشت یک میز بنشانند و آنها را وادار کنند تا به توافقی زیر نظر آنها برسند اما ناکام ماندند. نشست تهران از تلاش های صحیح ایران در جهت یک صلح فراگیر در افغانستان با مشارکت دولت مرکزی و طالبان نشان دارد که در عین حال می تواند نقشی مضاعف به تهران در مناسبات بین المللی و درون افغانی بدهد.