-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۴۰۰ تیر ۲۷, یکشنبه

هند به سوی ایران دور خورده است


نویسنده: قدرت الله بهبودی نژاد، دانش آموخته دکتری مطالعات بین الملل از دانشگاه جواهر لعل نهرو و کارشناس مسایل هند


 تحولات در افغانستان باعث شده هند به ایران نزدیک شود. 

با خروج نیروهای آمریکایی از کشور جنگ زده افغانستان و پیشروی شدید شبه نظامیان طالبان، هند و ایران هر دو نگران امنیت و ثبات افغانستان هستند. هند دارای منافع استراتژیک قوی در افغانستان است و نگران نحوه پیشرفت طالبان در این کشورتحت محاصره شده است. اگر دولت افغانستان نتواند پیشرفت طالبان را کنترل کند، احتمال زیادی وجود دارد که افغانستان درگیر جنگ داخلی دیگری شود.

ایران در امنیت و ثبات افغانستان سهیم است زیرا جنگ داخلی دیگری در این کشور موج جدیدی از پناهندگان را از این کشور همسایه برای ایران تحمیل خواهد کرد که اقتصاد ایران را که در حال حاضر در وضعیت خوبی نیست تحت فشار قرار خواهد داد. برای هند مهم است که دولت افغانستان کنترل این کشور را از دست ندهد زیرا این امر منافع اقتصادی هند را تهدید می کند. اشتراک منافع در صلح و ثبات افغانستان که توسط جایشانکار در سفر خود به تهران تکرار شد عامل مهمی در روابط هند و ایران است.

قابل ذکر است، در روز دیدار وزیر امور خارجه هند از تهران، ایران میزبان گفت وگوی های درون افغانی بود که در آن یک هیئت دولت افغانستان به سرپرستی یونس قانونی و وزیر امور خارجه پیشین افغانستان و یک هیئت طالبان به ریاست محمد عباس استانیکزی، معاون سیاسی طالبان دفتر، در حال مذاکره در مورد صلح و ثبات در کشور بودند.

ثانیا، نشانه هایی وجود دارد که هند نگران افزایش نزدیکی ایران و چین است. در مارس سال جاری، دو طرف توافق نامه همکاری استراتژیک جامع 25 ساله ای را برای توسعه روابط دو جانبه سیاسی، اقتصادی و استراتژیک شامل همه زمینه های مورد علاقه مشترک امضا کردند. با توجه به تحولات روابط چین و هند، مشکلات موجود در روابط هند و ایران و افزایش نزدیکی روابط چین و ایران، نگرانی ها در دهلی نو در مورد از دست دادن یک شریک استراتژیک مهم در خلیج فارس مطرح شده است.

ثالثاً، با تغییر دولت در آمریکا که در وهله اول منجر به مشکلات در روابط هند و ایران شده بود، اکنون ماهیت آن دولت تغییر کرده است. مذاکرات وین، گرچه هنوز موفقیت آمیز نبوده، اما در حال انجام است و در نهایت ممکن است به توافق نامه اصلاح شده یا تازه ای بین ایران و کشورهای 1+5 منجر شود. علاوه بر این، دولت بایدن به اندازه دولت قبلی ترامپ سختگیرانه در مورد ایران نیست و این بدان معنی است که هند فضای مانور بیشتری با ایران دارد.

با وجود این مسائل، ایران از روابط گرم با هند استقبال می کند و آن را به عنوان یک موفقیت بزرگ در سیاست خارجی پیش بینی می کند. ایران هند را یک بازیگر مهم جهانی می داند و می خواهد روابط دوجانبه قوی شامل تجارت، سرمایه گذاری و روابط امنیتی داشته باشد. هند، با این حال، باید مراقب راه رفتن روی طناب در خلیج فارس و غرب آسیا با بسیاری از کشورهای منطقه ای رقیب ایران  باشد که دهلی نو ظرف چند سال گذشته روابط استراتژیک خود را با  آنها به دقت پرورش داده است ولی ایران به این روابط  با سو ظن نگاه می کند.