-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

جستجوی این وبلاگ

۱۴۰۰ بهمن ۱۳, چهارشنبه

نظام متمرکز برای همیشه در ذهن مردم دفن شده است

 توجیه پذیری فدرالیسم - عبدالله پیمان

علی میثم نظری- مسئول روابط خارجی جبهه مقاومت- اخیراً اعلام کرد، به رغم نهایی نشدن منشور جبهه، نظام فدرال تنها سازوکار نهادی ای است که می تواند بحران‌های افغانستان را مهار و فرآیند توسعه این کشور را کلید بزند. این در حالی است که پاره ای از حامیان جبهه معتقد اند وضعیت مطلوب آن است که گذار از ساختار متمرکز کنونی به نظام صدارتی-پارلمانی صورت بگیرد تا در آن ضمن توزیع عادلانه قدرت در مرکز، بخشی از اقتدار و صلاحیت های دولت مرکزی به ولایات نیز انتقال بیابد. از نظر این دسته، قدرت در این سازوکار در دو سطح- یعنی در سطوح عمودی و افقی- به نحو دموکراتیک توزیع می شود. 

توزیع قدرت در ولایات می تواند زمینه را برای به فعلیت درآوردن ظرفیت های پیرامون رقم بزند. لذا نیازی نیست به سیستمی متوسل شویم که در آن جایگاه تاجیکان و منافع آنها در پرده ای از ابهام قرار دارد. 

اما اینها به این امر توجه ندارند که نظریه پردازان این حوزه وجود قدرت را در هر سه قوه- یعنی قوه مجریه، قضایی و مقننه مفروض می گیرند و برای توزیع آنها در پیرامون به سازوکارهای نهادی کارآمد متوسل می شوند. به بیان دیگر، مراد از توزیع روشمند و دموکراتیک قدرت، توزیع قدرت هر سه قوا در ساحت عمودی و افقی است، نه یکی آن. با این فرض، منتقدان فدرالیسم در افغانستان (به ویژه دسته مورد اشاره) به این سوال پاسخ نمی دهند که آیا مدل مورد نظر آنها می تواند هم چون فدرالیسم قوای ثلاثه را- یعنی قدرت قوه مجریه و مقننه و قضایی را- در پیرامون توزیع نماید؟ اگر چنین کاری را نمی تواند انجام بدهد، پس گرفتار مشکلات و نواقصی است که بدون رفع آنها ممکن نیست بتواند نسخه مفید و موثری برای تمرکزگرایی ساختاری در کشور باشد. اما آن عُیُوب در فدرالیسم رفع می شود و شروط بازتولید شدن شان هم منتفی می گردد. لذا، فقدان همین عیوب و وجود پاره ای از مزایای نگفته در فدرالیسم است که این سیستم را در حد کمال یافتگی بالا می کشد و آن را به آلترناتیو اصلی نظام متمرکز در افغانستان مبدل می نماید.